Geçen yıl, kutlamamız gereken büyük bir kahramanlığın 1300 üncü yıl dönümü idi: Kahraman Kür Şad'ımız ve 40 arkadaşı Türk istiklâli uğrunda canlarını vermişlerdi. İçinde bulunduğumuz yıl ise Türkiyenin kuruluşunun 900 üncü yıl dönümüne rastlıyor. 2500 yıllık tarihi olan Türk milletinin batıda kurduğu devletin 900 üncü yılı...

Bu devlet 900 yıl önce nasıl kuruldu? Nerede kuruldu? Onu kuranlar kimlerdi? Bu destanı gözden geçirelim:

On birinci asrın başlarında anayurt olan Türkistan da Türk hâkimiyetini ve devletini temsil eden Karahanlılar devleti vardı. Onların doğu bölgesinde artık küçülmüş ve siyasî ehemmiyetini kaybetmiş kâfir Uygurlar yaşıyor ve din ayrılığı iki türlü Türkü birbirine düşman ettiği için şiddetle çarpışıyorlardı. Cenupta, Afganistan da ise üçüncü bir Türk devleti bulunuyordu: Gazneliler imparatorluğu. Bir yandan İran ve Horasanı, bir yandan şimalî Hindistan’ı eline geçirmiş olan ve müslümanlığın yayılması için puta tapan Hintlilerle boyuna gaza yapan bu Türk devleti nüfus, servet, ordu bakımından ötekilerden üstündü. İşte on birinci asrın başında Türk dünyası bu durumda iken ortaya yeni bir kuvvet çıktı: Selçük Oğulları...

Selçük Beğ, Karahanlılar devletinde bir subaşı yani kumandandı. Rivayetlere göre hükümetle arası açıldığı için kendi Oğuzlarını toplayarak Harzem yakınlarına geldi. An'aneler, Selçük Sübaşının yedinci göbek babası olarak bir Kutlu Han'dan bahsediyorlar. Bu Kutlu Han kimdir? Gök Türk kağanı İlteriş Kutluk Kağan mı? Yoksa tarihî değil de ancak an'anevî bir şahsiyet midir? Buralarını bilmiyoruz. Bildiğimiz şu ki Selçük Sübaşının babası Yakak (= Dakak) ti ve Oğuzların Kınık boyundandı. Sınırdaş oldukları için aralarında rekabet bulunan Karahanlılarla Gazneliler birbirlerine karşı Oğuzları kullanmak istiyorlardı.

Selçük Beğ 107 yaşında öldüğü zaman belli başlı Mikâil Yabgu, Arslan Yabgu, Musa Yabgu adında üç oğul bırakmıştı. Bu oğulların taşıdığı «yabgu» unvanı da gösteriyor ki Selçük ailesi eski ve asil bir hükümdar soyundandır. Mikâil Yabgu, galiba babasından önce ölmüş ve Çağrı Beğ'le Tuğrul Beğ adında iki kahraman oğul bırakmıştı. Bundan dolayı Selçük ölünce ailenin reisliği Arslan Yabgu'ya geçti. Oğuzlar, Selçük Oğullarını baş tanımakla beraber henüz tam manâsıyla müşterek ve pilânlı bir hareketleri yoktu.

1015–1020 arasında, en yiğitleri ve atılganları olan Çağrı Beğ savaşa çıktı. İslâm ülkesine saldıran Rumlarla çarpışmak için kendi buyruğundaki Oğuzları alarak Anadoluya yöneldi. Fakat bu yol Gazneliler imparatorluğu topraklarından geçiyordu. Büyük padişah Gazneli Sultan Mahmud, bunların yollarını kesmesi için kumandanlarından Arslan Câzib'e buyruk verdi. Oğuzların yolunu kesmek ne mümkün? Uzun saçlı, çok çevik ve ok atmakta eşsiz olan Oğuzlar (tıpkı eski Gök Türkler ve Kunlar gibi) daha ilk adımda düşmanlarına öyle bir korku saldılar ki Vanda ki Vasporagan Ermeni devletinin reisi ülkesini Bizansa satarak bütün tebeasıyla Sivas’a kaçtı.