pışmasıdır. Bir ordunun askeri kabiliyeti ne kadar çok olursa olsun eğer o süngüsünü bileyecek taşı, mavzerini patlatacak baru-tu, askerinin sırtına ve karnına lazım olan mevaddı kendi milli unsurları vasıtasıyla te-min edemezse muvaffakiyeti tesadüfe ba-ğlıdır.

  Silahları terk etme meclislerinin enternas-yonal kongrelerinin temenni ve kararlan ne olursa olsun belli bir hakikat varsa o da bü-tün milletlerin kayıtsız ve şartsız askerliğe doğru gidişleridir.

bugün İngiliz fabrikalarına on binlerce İngi-liz lirası kıymetinde harp levazımı, tayyare sipariş etmektedir.

***

  Toprağımız çok ve iyi mahsul vermemek-tedir. Biz bunun sebeplerini bularak izale etmeliyiz. Toprağımızın az mahsul vermesi onunla meşgul olan ellerin ehil olmamasın-dan ileri gelmektedir. Yapılan kimyevi tah-liller bilhassa nehir kenarındaki toprakları-mızın dünyanın en mümbit kara toprakla-rından olduğunu göstermektedir. Memleke-tin her tarafı bol sulu nehirlerle sulanmıştır.

  Mesut cemiyetler medeni memleketler için birer refah vasıtası olan nehirler bizde yazın hastalık; kışın ölüm getirmektedir.

Finlandiya, İtalya, Romanya, Fransa, Rus-ya.

  Harp muahedelerinin amansız kayıtları al-tında bağlanan Almanya, Bulgaristan; Ma-caristan da ise bu askerleşmek ve silahlan-mak arzusu bir hırs halini almıştır. Bizim orduya ve askere ihtiyacımız diğer memle-ketlere nazaran büsbütün başkadır. İsviçre bitaraflığını devletlere tanıtıp ordusunu ta-mamen lağvedebilir. Fakat bizim için buna imkân yoktur. Ordusuz Türkiye istiklalsiz bir toprak; bir hinterlanttır.

  Topraklarımızın iyi mahsul vermemesine gelince bu teşkilat noksanlığından; küçük ziraat eshabının himaye edilmemesinden i-leri gelmektedir.

  İş bölümü muasırı bulunduğumuz iktisadi ve sınaî müesseselerin inkişaf ve tekâmü-lünde çok mühim bir rol oynamıştır. Bizim mektep ve idare müesseselerimize bile he-nüz girmeyen bu tılsımlı düsturun ziraat er-babı arasında mevcudiyetini iddia etmek bilmem ne derece doğrudur? İş bölümü sis-teminin muhtelif müesseselere tatbiki XIX ve XX. asırların muvaffakiyetini temin eden hadiselerin en mühimi olmuştur.