maktır. Adem beyannamesi vatandaşların kanun muvacehesinde müsavatını, herke-sin hürriyetini ve yekdiğeri arasında uhuv-veti temin etmeğe, matuftur.

  İnsanlar arasındaki bu fertçilik "individu-alizme", bir rekabet doğurmuştur, insanlar daimî bir surette yekdiğeriyle muhasama ye mücadeleye girmişlerdir.

  Bu mücadele ve muhasama diğer taraf-tan, birçok filozofların nazarı dikkatini cel-betmiştir. Saint-Simon, Simonde de Sismo-ndi, Fichte, A. Müller, Carey ve saire, bu müfrit fertçiliği tenkit ve cerhederek dev-letin vazifesini asayiş ve adaleti tevzie in-hisar ettirmek istemişlerdir. Selection na-turelle

ledi. Dünkü ninterventioniste devlet yerine bugün fertçi telâkkideki devlet mefhumuna aykırı bir interventioniste devlet teşekkül etti.

  Asrî devlet, teşkilâtı, unsurları, vasıtaları-yla fertlerin birer birer hayat ye mamak-laklarıyla alâkadardır. Onların şahsî istidat-larını teşyi ve takviye ettirir. Fertlerin ha-yat ve mamaklarıyla yakından alâkadar o-lan devlet bunların heyet-i mecmuası olan-cemiyetle de çok yakın olarak alâkadardır.

  Devlet, kanunları, mektepleri müessese ve teşkilâtıyla maddî ve manevî hayatları-mızın heyet-i mecmuasının hamisi ve sahi-bidir. Ferdî gayret ve kudretlerin yetmediği yerlerde devlet kudret ve gayretinin

nazariyesi Lamark, Buffon ve bilhassa Dar-vin'in insanın menşeine aît telakki ve felse-fesinden mülhem olan bu nazariye, fertçilik  sistemini teşyi ve takviye etmiştir. 19'uncu  asra tâmamen hâkim olan bu nazariye Sa-int-Simon'un telmizi olan A. Comte'un dedi-ği gibi devletin bütün manasıyla vazifei asli-yesinde muhteşem bîr  istifasını teşkil eder.

  19'uncu asrın nihayetlerine doğru meşhur Alman iktisatçıları Roscher Kniess, Adolphe Wagner ve sairenin sayesindedir ki bugün-kü devletin asri vazifeleri belli oldu. Bu te-lâkki ve nazariyeler bugünkü devlete, dün şüphe ve tasavvur etmediği vazife ve ala-kaları yük-

belirdiğini yardım ettiğini görürürüz.

  İşte Bismark zamanında Alman devleti o zamana kadar hususî şahıslar mülkiyelinde bulunan demiryollarını, tamamen satın ala-rak devlet malı yapmıştır. Aynı devlet bir-çok limanları yeniden inşa, bir kısmını tamir etmiş, kanallar, muhtelif mektepler açmış-tır. Avrupa'nın bütün diğer devletleri de a-şağı yukarı aynı gayreti ve alâka ile fertler ve cemiyetler için çalışmaktadır.

  Fransa fertçi olmasına rağmen garptaki demiryolları satın almış yeni limanlar inşa, eskileri tamir etmiş, milli varlığı alâkadar e-den her teşebbüsü korumuştur.