Sonra, zevcem Tolınay'ın İstanbul kütüphanelerindeki sekiz Türkçe nushayı karşılaştırarak hazırladığı Türkçe metinle kelime kelime mukayese ve kontrol etmek suretiyle bugün ortaya koyduğum tercümeyi meydana getirdim. Şükrullah'ın hayatı ve eseri hakkındaki tetkikimi ve kitabın sonuna koyduğum notları eklemek suretiyle de eseri tamamladım.

Biraz değeri olan bu eseri (çünkü değeri olduğuna inanmasam neşretmezdim) sırf kendi kendime yapmış değilim. Hakikî ilim adamları, başkalarının yardımı olmaksızın hiçbir ilmî eser vücuda getirilemeyeceğini çok iyi bilirler. Ben de bu eseri ortaya koymak için değeri bilinmeyip kıyıya atılmış eski âlimlerle arkadaşlarımın yardımlarına bel bağladım. Şükrullah tarafından kısmen Arapça yazılmış olan başlangıç için Türk bilginlerinin ulusu, yer yüzündeki bütün şarkiyatçıların manevî hocası, Arap dili ve edebiyatının son büyük üstadı Bayazıd Umumî Kütüphanesi müdürü, eski müderrislerden İsmail Saib Efendi Hazretleri ile; İstanbul Darülfünunu'nda islâmiyat müderrisi, hakikî din bilgisi âlimi Yaltkaya-Oğlu Şerefeddin Bey Hocadan; ince ve keskin nükteleri dillerde dolaşan, bu asrın nükte söyleyicilerinin başı, Acem dili ve edebiyatı üstadı Kamoğlu Ferid Beyden; Türk, Arap, Acem dillerindeki bilgisi herkesçe tanınmış olup her ilim harmanında birkaç demet başağı bulunan Muallim Kilisli Rıfat Beyden istifade ettim. Tanrı ömürlerini uzun etsin. Bu dört kişinin yardımı olmaksızın hiçbir eser çıkmayacağını gerek Türkler, gerekse çalışmak üzere Iİtanbula gelen Avrupalılar bilir.

Bunlardan başka, eserin tercümesini bitirdikten sonra yanlışlarımı düzeltmek üzere arkadaşım Gölpınarlı-Oğlu Abdülbâkî ile farisî metni benim tercümemle karşılaştırdık. Gölpınarlı-Oğlu, yanlışlarımı düzeltmek suretiyle bu eserin biraz daha iyi olmasına yardım etti.

Arkadaşım Gökyayoğlu Orhan Saik, bu eseri yazmak için okumam şart olan sayfalarca yazıyı bana Almanca'dan tercüme ederek büyük yardımda bulundu.

Profesör Zeki Velîdi notlar kısmındaki «Kırgız» ve «Karluk» maddelerini gözden geçirmek, Profesör Abdülkadir İnan Kırgız oymak adlarının doğru okuyamadığım bazılarının doğru okunuşlarını bildirmek, dostum Yinancoğlu Mükrimin Halil ise yalnız kendisinde bulunan bazı yazmalardan istifade ettirmek, «Qût ül-Ervâh» ın nerede olduğunu haber vermek ve bazı meselelerin aydınlanması için benimle münakaşa etmek suretiyle yardım etmiştir. Kendilerine burada teşekkür ederim. Merhum, Amasya tarihi müverrihi Hüseyin Hüsamettin Bey, Kitapta da görüleceği üzere, bana Şükrullah'ın ataları hakkında şifahî bazı malûmat vermişti. Tanrı'nın esirgenliği üzerine olsun.

Bu eseri orta okul ve liselerde, bazen haftada 29 saati bulan ders zamanlarından artırabildiğini saatlerde ve tatillerde çalışarak iki yılda hazırladım. Tercümesinde, Behcetüttevârîh'in yazıldığı on beşinci asrın güzel halk Türkçesi'ni taklit etmeğe çalıştım. Fazla olarak da bugün için unutulmuş olan bazı Türkçe kelimeler kullandım. Bu kelimeleri kullandığım için dil kurultayı maskaralıklarına yahut dil-güneş teorisi hezeyanlarına taraftar olduğum sanılmasın. Okuyucular, alışılmamış Arap ve Acem sözleri için lügate bakacakları yerde unutulmuş Türkçe sözleri öğrenirlerse daha doğru olur kanaatindeyim. Kullandığım eski Türkçe sözler kitabın sonuna üste halinde eklenmiştir.

Bunlardan «mel'un» yerine «karganmış» ı «kargamak» mastarından çıkardım. «Zalim» yerine «kıyıcı» yi ise kendim uydurdum. Ötekiler esasen vardı. 19-40'ncı sayfaları dolduran ve asıl Şükrullaha ait bulunan metinde kara harflerle gösterilen kelimeler ve edatlar, basıma temel tutulan Nuruosmaniye nushasında bulunmayıp öteki nushalarda bulunan kısımları gösterir. 27'nci sayfada italik harflerle yazılan kısım ise yalnız Nuruosmaniye nushasında bulunup ötekilerde bulunmayan parçadır. Metinde bazı kelimeler parantez İçine alınmıştır. Bunlar aslında bulunmayıp mânânın daha iyi anlaşılması için benim tarafımdan eklenen kelimelerdir. Nushalar arasındaki küçük kelime farkları sayfaların altında gösterilmiş, manzum kısımlar manzum olarak tercüme olunmuştur. Eser, tarih öğretmeni olan zevcem Tolunay Atsız'a benden bir yadigârdır.

21/22 Şubat 1939 ATSIZ