[Cx GOKTURK Cx]

IKINCI GOKTURK XANLIGI

680-ci ilde Ashina anlesinden GOKTURK BASHBUGU ISTIQLAL UCUN GIZLI BIR CEMIYYET KURDU.AZ BIR ZAMANDA ETRAFINA 5-MIN ADAM YIGA BILDI. BUNLARIN ICERISINDE BUYUK SIYASET ADAMLARI TUNYUQUQ DA VARDI.QUTLIQ CININ SIMALINDA ONCE YUN-CU EYALETINE HUCUM ETDI, SONDA TURKLERIN MUQEDDESMERKEZI OLAN OTUGENE HUCUM ETDI. BU ZAMANDA BU BOLGENINOGUZLARI XOTANLAR CINLILERLE BIRLESIB KOKTURKLERE QARSHI CIXDILAR. LAKIN 682-CI ILDE MEGLUB OLDULAR. QUTLUQ OTUGENI ALIB XAQAN ELAN EDILDI VE ILTIRISH ADINI ALDI. ILTERISH DEFELERLE XOTANLAR VE OGUZLARLA SAVASHDI ONLARI OZUNE TABE ETDI VE GOKTURK BAYRAGI ALTINDA OLDU. ILTERISHIN IKI OGLU BILGE 8 YASDA, GULTEKINSE 7 YASHDA IDI. ONUN UCUN DE ONUN YERINE 37 YASHLI QARDASHI QAPQAN XAQAN OLDU. QAPQAN GOKTURK XANLIGININ EN BUYUKLERINDENIR. ONUN SIYASETI 3 ESASA DAYAQLANIRDI. 1. CIN HER ZAMAN BASQI ALTINDA TUTULMALIDIR KI TURK DOVLETI RAHAT OLUB AZUQE ILE TEMIN OLUNSUN. 2. CINDE PERAKENDE YASHAYAN TURKLER ANA YURDLARI OTUGENE QAYITMALIDIRLAR. 3. ASIYADA NE QEDER TURK VARSA TURK BAYRAGI ALTINDA BIRLESHMELIDIR.QAPQANDAN SONRA OGLU INEL BIR ILDEN QRTIQ HAKIMIYYETDE DAYANA BILMEDI. O EMISI OGLANLARI GULTEKIN VE BIGE TEREFINDEN OLDURULDU. BILGE XAQAN GULTEKINSE ORDU KOMANDANI OLDU. TONYUQUQ YENE DE VEZIR OLARAQ QALDI. 826-CI ILDE TONYUQUQ OLDU O BUYUK KOMANDAN VE GELECEYI GORE BILEN SIYASETCI IDI. MESELEN, BILGE XAQAN CINLILERI TEQLID EDIB , BUYUK SHEHERLERIN ETRAFINA SEDD CEKMEK ISTEDIYI ZAMAN , O MANE OLDU VE DEDI: "BIZ BOZQIR OLMUSHUQ MUVEFFEQIYYETIMIZ DE BUNDA OLMUSHDUR. KUVVETLI OLDUGUMUZ ZAMAN HUCUM EDERIK, ZEYIF OLDUQDA BOZQIRA GERI CEKILERIZ. CINLILER BIZIM YUZ BERABERIMIZDIRLER, EGER SHEHERDE SEDD KALDIRSAK , ONLAR BIZI ARADAN APAR BILER". SONRA XAQAN BUDDA VETAN MEZHEBLERINI TURKLER ARASINDA YAYMAQ ISTEYININ KARSHI CIXARAQ DEMISHDIR KI : "BU MEZHEBLER INSANI HESSAS KILAR VE HOKUMET ETMEK KUDRETINI INSANDAN ALAR". ONUN MESLEHETLERI HER ZAMAN BILGE XAN TEREFINDEN DINLENILER VE EMEL EDILERDI. TONYUQ OLENDEN SONRA ONUN QEBRI UZERINE BIR YAZILI DASH KITABE QOYULDU- BI KITABE TONYUQUN OZU TEREFINDEN YAZILMISHDI VE TURK DIL VE EDEBIYYATININ COX MUHUM YADIGARIDIR. TONYUQUQ EYNI ZAMANDA ILK TURK YAZICISIDIR. 731-CI ILDE GULTEKIN BEFAT ETDI VE QARDASHI BILGE XAN TEREFINDEN ONUN ADINA YAZILI DASH ABIDE UCALDILDI. BU ABIDE YOLLIQ TEKIN TEREFINDEN BILGE XANIN DILINDEN YAZILMISHDI. KITABEDE BILGE XAN BELE DEYIR "UC OGUZLAR PAYTAXTA HUCUM ETDIKLERI ZAMAN GULTEKIN OLMASAYDI HAMIMIZ ARADAN GETMISHDIK". 734-CI ILDE BILGE XAN DA OLDU. ONUN MILLETINE BUYUK SEVGI VE INAMI VARDI. OGLU TEREFINDEN XATIRESINE YAZDIRILAN MEZAR DASHINDA BELE DEYILIRDI "EY TUK MILLETI USTDE GOY YIIXILMAZ, ALTDA YER DELINMEZSE, DOVLETI, TORENI KIM POZA BILER".BILGE XANIN OLMUNDEN SONRA HETTA CIN IMPARATORU DA MATEM TUTUDU. IMPARATORUN ISTEYINE GORE MEZAR TASHININ BI TEREFINE CINCE YAZILAR DA ILAVE EDILDI. BILGE XAQANIN OLUMUNDEN SONRA XANLIQLARDA TENEZZUL ELAMETLERI ZAHIR OLDU. EVVELA XANEDAN YUZVLERI ARASINDA IXTILAF CIXDI VE SONRA BASMILLAR, KARLUKLAR VE UYGURLARLA BIRLESHEREK .ISYAN ETDILER VE GOKTURK DOVLETINI YIXIB BIR COX CESHMECESHDEN SONRA UYGUR ILTEBERI (BASHBUGU) KUTLUK KULU XAQAN ELAN EDILDI. BU TARIHDEN SONRA UYGUR DOVLETI OTUGENDE KURULDU (745).



NE MUTLU TURKUM DIYENE.
TURK IRKI SAGOLSUN!