Türk Mukavemet Teşkilatı (kısaca TMT), 27 Temmuz 1957'de Burhan Nalbantoğlu, Rauf Denktaş ve Kemal Tanrısevdi tarafından Lefkoşa’da kurulan, dağınık olarak faaliyet gösteren küçük grupları birleştirerek, tüm Kıbrıs adasına yaygın, her Türk köyünde varlık gösteren güçlü bir mukavemet örgütüdür.
Kıbrıs'ta 1 Nisan 1955'te faaliyete geçen ve Türklere saldırmaya başlayan, Türk köylerini yakıp yıkan, EOKA terör örgütüne karşı, Türk halkının savunmasını yapacak bir örgütlenme gereksinimini duyan Kıbrıs Türkleri, önceleri çeşitli mukavemet grupları oluşturmuştur.
Ancak, dağınık, küçük ve eğitimsiz olan bu mukavemet gruplarının askeri bir yapıya sahip EOKA karşısında, Türk halkının savunmasını yapması mümkün olmamıştır. Bu eksikliği gidermek amacıyla TMT kurulmuştur.
TMT, Rumların iddia ettiği gibi bir saldırı ve terör örgütü değildir. Terör örgütü EOKA'dan 2,5 yıl sonra, Türklere yönelik saldırıların yoğunlaşması üzerine kurulmuş olması da, bunun kanıtıdır. Faaliyet gösterdiği süre içinde hiçbir Rum köyüne saldırmayan TMT, Türk gençlerini eğitmiş, kendilerini savunmaları için gerekli silahları sağlamıştır.
TMT'nin amaçları
Kıbrıs Türklerinin can ve mal güvenliğini sağlamak,
ENOSİS'e ve bu hedef doğrultusunda yapılan girişimlerle estirilen teröre karşı
durmak,
Türklere yapılacak saldırıları geri püskürtmek,
Türk Toplumunun birliğini ve bütünlüğünü sağlamak, ENOSİS'i savunan AKEL'in Türk toplumu içinde ideolojik etkinlik kurmasını ve iç cepheyi bölmesini önlemek,
Rumlara ve İngilizlere karşı Kıbrıs Türklerinin haklarını savunmak,
Anavatan Türkiye ile sıcak ilişkileri ve Türk Halkının Anavatana bağlılığını sürdürmek.
Bu ilkeler doğrultusunda başarılı bir mücadele vermiş olan TMT, 1958–1960 ve 1963–1974 döneminde Türk halkının direnişini örgütlemiş, Rum saldırıları karşısında ayakta kalmasını sağlamıştır. TMT'nin bu direnişi, adanın Yunanistan'a bağlanmasını önlemiş, bağımsızlığın gerçekleşmesini sağlamıştır.
TMT'nin Yapısı ve Askeri Gücü;
TMT, Kıbrısa yayılmış olanhalinde örgütlenmişti. Sancakların başında bulunan TMT komutanlarına “Sancaktar” deniliyordu. Bütün Kıbrıs’ta 10 sancak bulunmaktaydı: Lefkoşe, Boğaz, Serdarlı, Magosa, Larnaka, Limasol, Baf, Lefke, Erenköy ve Yeşilırmak. Sancaklar da kendi içinde tabur ve bölüklere ayrılıyordu. Sancaktarlar ve tabur komutanları Türkiye’den gönderilen subaylardan oluşuyordu. Sancakların içinde en kuvvetli olanları Lefkoşe, Boğaz ve Serdarlı sancakları idi. Bunlardan Lefkoşe sancağında 4, diğer ikisinde 3 tabur bulunmaktaydı. Bu on sancak Lefkoşe’deki “Bayraktar” a bağlı idi. Kurmay Albay olan Bayraktar iki yılda bir Türkiye’den gönderilirdi. Kıbrıs’taki Türk büyükelçiliğinde idari ateşe göreviyle bulunan ve bu görev altında çalışmalarını gizli olarak yürüten Bayraktarlar, diğer on sancağın liderliğini yapmaktan, Türkiye ile bağlantıyı sağlamaktan ve Lefkoşe’deki atölyede silah üretimini sağlamaktan sorumlu idi.
TMT’nin elindeki silahlar Rum teröristlerle karşılaştırıldığında daha güçsüzdü. Av tüfekleri, Birinci Dünya Savaşı’ndan kalma tüfekler gibi eski ve etkisiz silahların yanında Lefkoşe’deki atölyede üretilen A4 makineli tüfeği ve Sten makineli tabancası gibi silahlar da TMT Mücahitleri tarafından kullanılmaktaydı. 1974 Barış Harekatı öncesinde TMT üyesi 18 bine yakın mücahit bulunmaktaydı. Bunların 9 bini yedekti. Daha önce de belirttiğimiz gibi Rum güçleri Türklerden daha fazlaydı. Rumların ağır silahlara sahip, tank ve top destekli 20 bin kişilik bir ordusu vardı. TMT güçleri ne Rumlar kadar askere ne de silah ve
cephaneye sahipti.