300 bin Nogay
Türkiye'ye göç etmiştir. Türkiye'ye göç edenlerden bir kısmı Konya'nın Ilgın İlçesi'nde adeta bir getto oluşturmuşlardır. İlçenin Behlül Bey, Şıh Cârullah ve Câmiatik mahallelerinden ayrılarak kurulan ve sonradan Ayvat Dede adıyla adlandırılan mahallede, oturmaktadırlar. Kendilerini sözlükte “çocuk”, kendi dillerinde “sevimli” anlamına gelen ve ilçe halkı tarafından da kullanılan “Bala” tabiriyle tanımlarlar. Kendilerine özgü gelenek ve göreneklerini hâlen devam ettirmekte olan mahalle halkı, aralarında kaybolmaya yüz tutmuş Nogay diliyle konuşur. Toplayıcılık (devşiricilik); hayvan ticareti; bohçacılık; sele, sepet, kalbur, elek imalatı; gümüş ve bakır işlemeciliği; el sanatı ürünleri; takı ve süs eşyası, boncuk, yüzük, kolye, bilezik yapımı ile uğraşırlar.Günümüzde bu mesleklerin bir kısmını artık icra etmemektedirler.Günümüz yaşam koşullarına ayak uydurmuşlar,bu çerçevede geçimlerini sağlayacak meslekler icra etmektedirler.Hamurlu yemeklerden sonra et suyu olan “Sorpa” içmeleri geleneksel özelliklerindendir.
Konya Ilgın ilçesi dışında Konya-Adana-Ankara yol ayrımı olan Kulu Makası bölgesinde çeşitli köyleri vardır.Bunlar Şeker,Doğankaya,Akin,Kırkkuyu,Köstengil,
Seyitahmetli ve Mandıra Köyleridir.Bu köylerde yaşayan Nogaylar da ulusal kimliklerini korumuşlar,adetlerinden ayrılmamışlardır.Yaşanan ekonomik zorluklardan dolayı bir kısmı köylerinden bağlarını koparmadan göç etmişler;büyükşehirlere,ilçelere ve 60'lı yıllardan itibaren Avrupa'nın çeşitli yerlerine yerleşmişlerdir.Köylerinde tarım ve hayvancılıkla geçinen yöre halkı,köylerinin dışında günümüz koşullarına göre meslek edinmişlerdir.Nogaylar'a özgü olan dillerini muhafaza etmeye çalışmışlar ve günümüzde de bu dili kullanmaya devam etmektedirler.Geleneksel yemekleri Kazanbörek,Şırbörek(çiğbörek),koyankulak(tavşan kulağı),inkal,tavabörektir ve tamamı hamurdan yapılmaktadır.Ekmek olarak da kendilerine has kalakay,tavaöptek,şöyünöptek adlarında,tandırda pişen,çeşitli şekillerde ekmekleri tüketmektedirler.Yağda kızartılan bavursak adında ekmekleri de vardır.İçeceklerinin en önemlisi ise ayakşay dır.Halk arasında Tatar Çayı ve ya Nogay Çayı olarak bilinir.
Büyük kısmı
Kafkasya'da
Dağıstan, İdil Nehri güney boyları,
Stavropol kray'ı ile
Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti'nde yaşamaktadırlar. Kırım ve Romanya'da da Nogaylar bulunmaktadır. Nogay toplam nüfusu 100.000'in üzerinde olup hepsi Sünni/Hanefi Müslümandır. Terek Irmağı havzasında yaşayan Nogaylara "Ak Nogaylar" da denmektedir.Bugün Nogaylar Adige (Çerkes) gelenek ve folklorunu da benimsemiş bulunmaktadırlar.
Şimdiki
Krasnodar Kray'ı topraklarında Nogay nüfus kalmamıştır.Rusya Federasyonu içindeki Nogay sayısı 2002'de 90.666 idi.Nogaylar günümüzde toplu olarak Stavropol krayı,Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti (2002'de 14.873) ile Çeçenya ve Dağıstan (2002'de 38.168) cumhuriyetlerinde yaşamaktadırlar.Nogayca Karaçay-Çerkes ve Dağıstan cumhuriyetlerindeki resmi dillerdendir.
Nogaylar Türkçenin Kıpçak grupuna giren bir dil konuşurlar.13-15.yüzyıllarda Altın Orda egemenliğinde idiler. Altın Orda'nın parçalanmasından sonra,şimdiki Kuzey Kafkasya'nın kuzeydoğu kesimi Astrahan Hanlığı,kuzeybatı kesimi de Kırım Hanlığı sınırları içinde kaldı.Astrahan Hanlığı 1556'da yıkılıp toprakları Rusya'ya ilhak edildi.Bu nedenle şimdiki
Stavropol kray'ında bir Nogay nüfus yaşamaktadır. Kuzey Kafkasya'nın kuzeybatısında ya da Kuban Irmağı kuzeyinde yaşayan ve Kırım Hanlığı yurttaşları olan Nogaylar,1783'te,bu yerleri Rusların Kırım Hanlığı ile birlikte ilhak etmesi sonucu olumsuzluklar yaşadılar ve soykırıma uğratıldılar (bk.Ashad K'ırğ,"Tehlike Hep Kuzeyden Geliyordu",Kuzey Kafkasya KD,İstanbul,1992,sayı 85-86,s.23-25).