[Aydın Çeri]

İslamiyet öncesi Türk tarihinin büyük çoğunluğunu yabancı kaynaklardan öğreniyoruz. Bu yüzden yer adları , şahıs adları Türkçe ses yapısına uymuyor gibi gözükebilir gözümüze. Bunun sebebi yabancıların Türkçe adları yazarken kendi dil özelliklerine uyarlayarak yazmalarıdır.

Bu durum en çok Çin kaynaklarında olmuştur. Bildiğiniz gibi Çin dilinde belli bir alfabe yoktur. Karakterler vardır ve her karakter bir heceyi temsil eder. Bu yüzden Türkçe adlar yazılırken olduğu gibi değilde Çince hecelere uydurularak yazılmış. Örneğin ; Türk 'ün Çince yazılışı T'u-chüe dir. Diğer kaynaklarım dilleri alfabe sisteminde olduğu için adların Türkçe söylenişini bulmak daha kolaydır.

Gelelim asıl konumuza. Türkçe ad koymak isteyen soylu Türkler bazen bilmeyerek hataya düşmektedirler. Çünkü onların Öztürkçe zannedip çocuklarına koyduğu adlar halbuki tarihteki Türkçe adın Çin kaynaklarına geçmiş halidir. Yani geçmişte atalarımızın çocuklarına koyduğu adlar değildir. Bunlara örnek olarak , Me-te , T'ou-man , Attila ve Tanju adlarını verebiliriz. Bunları kısaca açıklayalım :

Me-te : Me-te adı Çin kaynaklarından okunmuş halidir. Bu okunan hali dahi eskidir ve doğru değildir. Bugünkü okunma biçimi Mo-tun'dur. Bunun Türkçesini Beg-tun(beg nesli , bey soylu) ya da Bagatur olabileceğini belirtmiştir tarihçiler.

T'ou-man yani bugünkü bildiğimiz şekli ise Teoman öbürleri gibi Çince transkriptir. Türkçe olan Hun başbuğu adının Çinliler tarafından yazılışıdır.

Tanju adı da Hun başbuğularına verilen Şenyü sıfatının diğer bir okunuşudur . Yine Çince yazılışını görüyoruz.

Attila adına gelecek olursak Attila adını Batı kaynaklarından yani Latin kaynaklarından öğreniyoruz. Bu yüzden Latin tarihçiler kendi dillerine uygun bir biçimde geçirmişlerdir Hun başbuğunun adını . Latin kaynaklarında okunduğunda Attila diye geçen adın orjinal Türkçesi tarihçilerce Etil olarak kabul edilmektedir. Nitekim Başbuğ Attila bugünkü İtil Nehri' nin kıyısında doğmuştur ve nehrin adı verilmiştir. Bu ad verme şekli Türklerin ad verme geleneğine de uymaktadır. Bütün adlar hakkında kısa birşey eklemek gerekirse Çince veya latince yazılan adlara baktığımızda Türkçe dil kurallarına uymadıklarını görürüz. Buradan da o adların, Hakan adlarının Türkçe orjinali olmadığını görürüz.

Yukarıda belirttiğim gibi adların kaynaklarda yazılış şekilleri adların Türkçe asıllardan az da olsa başkadır. Çocuklarına ad verecek anne-babanın atalarımızın adlarının Çince ya da Latince yazılışlarını değilde Türkçe olanlarını vermelidirler.

Aydın Çeri