[TÜRKÇÜ HAREKET]

KANDAKİ SİNSİ TEHLİKE : DİYABET


Görülme sıklığı (prevelansı):

Diyabet (şeker hastalığının) görülme sıklığı %25 civarındadır. Son yıllarda yanlış beslenme, stres, düzensiz yaşam vb. nedenlerle sürekli artış gözlenmektedir.

Diabetes Mellitus’un sınıflandırılması:

Tip I: İnsüline bağımlı diyabet
Daha çok genç yaşlarda görülür.
İnsülin yapımı ya çok azdır ya da hiç yoktur.
Mutlaka dışarıdan insülin takviyesi gereklidir.

Tip II: İnsülinden bağımsız diyabet
Genellikle 40 yaştan sonra ortaya çıkar.
Az da olsa insülin salgılanmaktadır.
Diyet ya da oral antidiyabetiklerle kişi yaşamını sürdürebilir.

Malnütrisyon diyabeti

Gebelik diyabeti (gestasyonel diyabet)

Diğer (pankreatit, cushing vb. durumlardan, genetik sendromlardan, insülin reseptör bozukluğundan kaynaklanan diyabet)

Diabetes Mellitus’un nedenleri:

Diabetes mellitus’un oluşumundaki temel neden insülin yetersizliği veya insülinin etkili olamaması, glikagon,epinefrin ve tiroid hormonlarının faaliyet gösterememesidir.

Diabetes Mellitus’un ortaya çıkmasını kolaylaştıran diğer etmenler ise:

• Kalıtım
• Şişmanlık
• Gebelik ve sık doğum
• Uzun süre ilaç kullanımı (diüretik, kortikosteroid, doğum kontrol hapları vs.)
• Enfeksiyonlar
• Psikolojik ya da fiziksel travmalar
• Bazı pankreas hastalıkları (pankreatit, pankreas tümörü)

Klinik Bulgular:

• Polifaji
• Poliüri
• Polidipsi
• Ağırlık kaybı
• Ağız kuruluğu
• Bulanık görme
• Halsizlik
• Baş ağrısı

Komplikasyonları (Görülen sorunlar)

Akut (Ani) Komplikasyonlar:

Ketoasidoz: İnsülin yetersizliğinden dolayı karbonhidratların enerji yapımında kullanılamayıp, yağların kullanılması sonucunda oluşan aseton gibi keton cisimciklerinin kanda yükselmesidir.

Hiperglisemi: Kanda şekerin yükselmesidir.Bulantı, kusma, yorgunluk, karında ağrı, dalgınlık, nefeste aseton kokusu, düşük kan basıncı, kırmızı ve soluk deri kişide görülen en önemli belirtilerdir.

Hipoglisemi: Kanda şekerin düşmesidir. Huzursuzluk, baş ağrısı, çift görme, elde titreme, terleme, nemli ve soluk deri, yüksek tansiyon kişide görülen en önemli belirtilerdir.

Glikozüri: İdrarda şeker atılmasıdır.

Kronik Komplikasyonlar:

Retinopati: Gözde sorbitol birikimine bağlı katarakt, körlük olabilir.

Kalp-damar Rahatsızlıkları

Nefropati: Glikoz kanda normal sınırların üzerine çıktığında fazla glikoz böbreklerden dışarı atılmaya başlar. Bu durum da böbrek fonksiyonlarının bozulmasına sebep olur.

Nöropati: Sinir hücrelerine glikozun girişinin engellenmesiyle bacaklarda uyuşma, soğukluk, kaşınma, kramplar gibi belirtiler olur.

Diabetes Mellitus’un tedavisi

Tedavi Yöntemleri:

• Diyet Tedavisi
• İlaç Tedavisi (insülin, oral antidiyabetik)
• Eğitim
• Fiziksel Aktivite

Diyabet tedavisi bir ekip tarafından ortaklaşa yürütülmelidir. Bu ekipte doktor, diyetisyen, fizyoterapist, psikolog ve sosyal hizmet uzmanı bulunmalıdır.

Diyet Tedavisi:

Diyet Tedavi İlkeleri

• Bireyin ideal vücut ağırlığını korumak
• Bireyin kan bulgularını normal değerlerde tutmak
• Komplikasyonları önlemek
• Hastanın yaşam süresini ve kalitesini yükseltmektir.

Diyet Tedavisinde Önemli Noktalar:

Beslenme programı 3 ana, 3 ara olmak üzere toplam 6 öğünden oluşmalıdır.
Her öğünde muhakkak karbonhidratlı besinlerin yanında proteinli bir besin alınmalıdır. Karbonhidratlı besinler (ekmek, tahıl, meyveler vb.) tek başlarına alındıklarında kan şekerini aniden yükseltirler. Bu yüzden şekerin kanda daha yavaş yükselmesini sağlayan süt, yoğurt, peynir gibi proteinli bir besin bulunmalıdır.
Posanın kan şekerini düzenlemedeki olumlu etkilerinden dolayı günde 20-35 gram posa alınmalıdır. Her gün sebze, meyve, kepek (yulaf, buğday vs.), kuru baklagiller ile gerekli posa sağlanabilir.

Diyabette hangi meyveden ne kadar yenebileceği konusunda bir doktor ve diyetisyene danışılmalıdır.
Yapay tatlandırıcılar kullanılabilir. Aspartam tercih edilmelidir.
Aralarda atıştırmak için doktor ve diyetisyen tavsiyeleri doğrultusunda Ülker Mavi-Yeşil Light ürünler kullanılabilir.

Eğitim:

Diyabet eğitimine en az insülin tedavisi kadar önem verilmelidir. Herkesin ihtiyaç ve problemleri dikkate alınarak eğitim planlanmalıdır. Diyabetin nedenleri, kan şekeri ölçümü, insülin kullanımı , diyabetin komplikasyonları ve tedavisi, beslenme ilkeleri, egzersiz yaparken dikkat edilmesi gerekenler vb. dikkatlice anlatılmalıdır.

Egzersiz:

Düzenli egzersiz, kan şekerini ve yağlarını normal düzeylere indirdiğinden,kan basıncını ayarladığından, kilo verilmesini sağladığından şeker hastaları kendilerine uygun bir egzersiz programı oluşturmalıdırlar.