Ahmet Yesevi

[uluğkam]

Osmanlı topraklarında doğmasa da, Osmanlı döneminde yaşamasa da Ahmet Yesevi'nin Osmanlı İmparatorluğu üzerinde önemli etkileri olmuştur. Etkileri günümüze kadar ulaşan Ahmet Yesevi, 11. Yüzyılın ikinci yarısında bugünkü Kazakistan'ın Çimkent şehrinin doğusundaki Sayram kasabasında doğmuştur. Sayram, o dönemde önemli bir kültür ve ticaret merkezidir.


Babasının ölümünden sonra, ablası ile birlikte Sayram yakınlarındaki Yesi'ye yerleşen Yesevi, burada "Arslan Baba" adlı bir Türk şeyhinden ilk eğitimini almaya başlamıştır. Türbesi Yesi yakınındaki Otrar'da bulunan Arslan Baba, rivayete göre; Hz. Muhammed'in emanet ettiği hurmayı Ahmet Yesevi'ye ulaştırmak görevini üstlenmiştir. Mezar-ı Şerifte bulunduğu bir dönem, İmam Rıza'nın öğrencisi olduğu belirtilen Arslan Babanın, Yesevi'nin manevi yücelmesinde önemli bir yeri vardır.


Eğitiminin ilk aşamasını tamamladıktan sonra dönemin en önemli merkezi olan ve değişik bölgelerden binlerce öğrencinin akınına uğrayan Buhara'ya giden Yesevi, burada dönemin önde gelen din bilginlerinden olan Şeyh Yusuf Hemedani'ye bağlanmıştır. Türbesi Merv'de bulunan Hemedani'den yoğun bir tasavvuf eğitimi alan Yesevi, Şeyhin dört halifesinden üçüncüsü olmuş ve ilk iki halifeden sonra şeyhinin yerine geçmiştir.


Hamedani'den aldığı bir işaretle buradaki irşad makamını Şeyh Adülhalik Gücdûvani'ye bırakarak Yesi'ye dönen Yesevi, büyük bir etki alanına ulaşacak olan Yeseviye Ocağı'nı kurmuştur. Abdülhalik Gücdüvani ise öğrencisi Muhammed Bahaüddin Nakşbend'i yetiştirerek, o dönemde Yeseviye Ocağı dışında ortaya çıkan iki büyük tarikattan birinin öncülüğünü yapmıştır. Buhara'da kurulan Nakşibendiye tarikatı, zamanla Afganistan, Hindistan ve Anadolu'ya yayılmıştır.


Yesevi, öğretisini hocası Arslan Baba'dan aldığı "ehl-i beyt" sevgisi ve bu doğrultudaki tasavvuf anlayışı üzerine kurmuştur. Bir Türk sufi tarafından kurulan bu ilk büyük "Türk tarikatı", önce Maveraünnehir, Taşkent ve çevresi ile batı Türkistan'da etkili olmuştur. Daha sonra Horasan, İran ve Azerbeycan'da yaşayan Türkler arasında yayılan Yesevi tarikatı, 13 yüz yıldan başlayarak göçlerle Anadolu'ya, oradan da Balkanlara ulaşmıştır.


Yesevi öğretisinin bu denli etkili olmasının temel nedenlerinden biri; Ahmet Yesevi'nin düşüncelerini anlatmak için, o dönemde gelenek olduğu üzere Arapça veya Farsça'yı değil, Türkçe'yi seçmesidir. Hece vezniyle yazdığı şiirlerle öğretisinin hızla yayılmasını ve kuşaktan kuşağa kolayca aktarılmasını bu yolla sağlayan Yesevi'nin "Hikmet" olarak adlandırılan ve yüzyıllarca sözlü olarak yaşatılan şiirleri, 15. Yüzyılda yazıya geçirilerek "Divan-ı Hikmet" adı altında toplanmış ve kutsal bir kitap olarak elden ele dolaşmıştır.


İslam'ın değerlerini Türk kültürünün değerleri ile kaynaştıran Yesevi öğretisi, özellikle bozkırlarda yaşayan Türk boylarının İslamiyet'i benimsemesini kolaylaştırmıştır. İslam'ı tanımalarına ve benimsemelerine karşın, varolan değerlerinden kopmayan bu topluluklar için, kentli din bilginlerinin sunduğu kuralcı İslamiyet'ten çok, dervişlerin sunduğu, dine esnek yaklaşan ve eski inançları yadsımayan, bir İslam anlayışı daha yakın gelmiştir. Böylece "şaman" geleneklerinin bir kısmı az ya da çok değişikliklere uğrasa bile varlığını sürdürmek imkanı bulmuştur. Geleneğe göre, toplumsal yaşamın her alanında olduğu gibi, dinsel törenlerde de kadın-erkek birliktedir. Kazakistan'da "Yesevi Zikri" adı verilen törenlerde, geleneğin islami değerlerle kaynaştırılarak bu gün bile sürdürüldüğü görülebilir.


Bu örnekler, Yesevi'nin temsil ettiği İslam'ın, varolan inanç sisteminin tamamen terk edilmesini şart koşmadığını ortaya koymaktadır. Bu yüzden bugün yalnızca Kazakistan'da değil, eski Türkistan toprakları üzerinde yaşayan Türk topluluklarının çoğunda şaman gelenekleri İslamiyet içinde varlığını sürdürür. Üstelik bu uygulamalar, Ahmet Yesevi'nin izinden gidenlerce Anadolu'ya ve Balkanlar'a da taşınmıştır.


Ahmet Yesevi, öğretisini "Dört Kapı" olarak bilinen şu ilkeler üzerine kurmuştur: Şeriat, Tarikat, Marifet ve Hakikat'tir. Dört Kapı, İslamiyet'ten önceki Türk inançlardan kaynaklanmıştır. Şamanlıkta Doğu, Batı, Kuzey ve Güney yönleri, kutsal kabul edilen dört ögedir. Yönler dört renk ve dört kutsal varlıkla simgeleştirilmiştir: Mavi, Beyaz, Siyah ve Kızıl. Ağaç, Demir, Su ve Ateş. Şaman inancına göre bunlar, evrenin ve insanın özünü oluşturur: Adalet, Kudret, Akıl ve Uyum.


Dört Kapı ilkesi Hacı Bektaş Veli'nin öğretisine de temel oluşturur. Hacı Bektaş Veli her bir kapıya onar makam ekler ve "Dört Kapı, Kırk Makam" olarak adlandırılan ilkeler bütününü ortaya koyar.

[Tomris]

İslamı bu millete sevdirmiştir böylelikle Türk soyu melezleşmeye Türk dili ve kültürü de araplaşmaya ve farslaşmaya başlamıştır. Kısaca Türk ırkının aşağı kabile milletlerin içine girmesine katkısı olmuştur.

[Irkci_Turk]

Tomris irkdasim,

sözlerine tamamen katiliyorum, bence, sahsi görüsüm, Türk irkinin tek yanlisi, islam dinini kabul etmek, sadece Tomris'nin dedigi gibi, bunu ederek kendimizi biraz kaybettik, baska milletler ile karisim olmustur,
oysa ne güzel kendi öz inançimiz vardi (tabii ki benim ve diger irkdaslarim gibi bu inanç hala var) !!

Tengri Yüce Türk Irkini Yüceltsin !!

Not: Müslüman olan diger irkdaslarim alinmasin yazdiklarima, herkezin inancina saygim vardir, ailem'de bile islam dinine inanan var (aramizda bile tartisma oluyor), saygisizlik ettim ise af ola !!

[İlteriş Kağan]

evet bencede TÜRK IRKI islamiyeti kabul etmekle önemli ölçüde pasifleşmiştir.
osmanlının mehter marşına bile bu aksettirilmiştir.
"allah yoluna cenk edelim" gibi
bide bir arap yalakalığıdır aldı başını gidiyor .
buna bir dur demenin vakti geldi ve geçiyor.
isimlerimis arap;giysilerimiz arap;
herşey arap...
hatta osmanlı padişahlarının hepsinin adı arapçadır

[Fatih Timur]

Ahmet Yesevi Türkçü falan değildir bence osmanlı düşüncesinin fikir babasıdır Türkçüler osmanlıya hangi gözle bakmaları lazımsa ahmet yeseviyede o gözle bakmalıdırlar.

[Otukenli]

Ahmet Yesevi Türk soylu olmasına rağmen Türkçü olmayan bir Türk büyüğüdür yinede saygıyla anmak gerekir diye düşünüyorum.

[A R S L A N]

Otukenli´adlı üyeden Alıntı

Ahmet Yesevi Türk soylu olmasına rağmen Türkçü olmayan bir Türk büyüğüdür yinede saygıyla anmak gerekir diye düşünüyorum.

Aşağılık arabın hurafelerini Türk dünyasına soktuğu içinmi ?

[Gökhan]

Otukenli´adlı üyeden Alıntı

Ahmet Yesevi Türk soylu olmasına rağmen Türkçü olmayan bir Türk büyüğüdür yinede saygıyla anmak gerekir diye düşünüyorum.

Ülkücü eskisi olduğun için Yesevi'yi sevmen doğal ama hiçbir gerçek Türkçü bu hurafe yaymacısını sevmez.

[Otukenli]

Gökhan´adlı üyeden Alıntı

Ülkücü eskisi olduğun için Yesevi'yi sevmen doğal ama hiçbir gerçek Türkçü bu hurafe yaymacısını sevmez.

Gökhan Bey ben fikirlerimi heryerde söylerim buradada söyledim Ahmet Yeseviyede,Şeyh Şamilede sevgi duyduğum doğru inkar edecek değilim.

[Gökhan]

Türklük için çaktıkları bir çiviyi söyler misin? Arabın hurafelerini Türkçe olarak millete yutturmak mı Türklüğe hizmettir?

[BOZKURT]

Bu otağda senin otagın degil aynı zamanda 2 gün üye olup asıp kesemessin başka sitelerin reklamınıda yapamazsın.Senin ne kadar ötükenli oldugun ortada!

[Turak]

Bu adam orta asyadan gelip arabin islamiyetini yaymis Turkmen Ovalarinda.Simdi yasasaydi ne buyuk hatalar yaptigini soylerdi sanirsam.

[Tomay]

kendisi ittir

Otukenli´adlı üyeden Alıntı

Gökhan Bey ben fikirlerimi heryerde söylerim buradada söyledim Ahmet Yeseviyede,Şeyh Şamilede sevgi duyduğum doğru inkar edecek değilim.

O zaman sen Türkes'i, Serdengectiyi ve arap tohumu soysuz asagilik Arvasi köpegini de seversin.

[Otukenli]

Turak´adlı üyeden Alıntı

Bu adam orta asyadan gelip arabin islamiyetini yaymis Turkmen Ovalarinda.Simdi yasasaydi ne buyuk hatalar yaptigini soylerdi sanirsam.

Buradan Türk soylu ülkücülere de sesleniyorum. Doğru yolu bulun ve Atsızcılar çatısı altında toplanın. Dinini diline pelesenk etmeyen hiç kimseyle sorunumuz yok. Belki size inandırıcı gelmeyecek ama yöneticilerden bir arkadaş hacca gitti, bir başka deyişle hacı. Daha yaşı da çok genç. Ama o çapulcular gibi laf dindarı değil, uygulamada dindar ve dini siyasete alet etmiyor. Çapulcular gibi forumlarında göstermelik olarak "Allah" veya "Muhammed" yazmıyor, Türk'ten başkasını da kardeş olarak görmüyor.


İslamiyet arabın değidir bak sitede arabın dini dediğin islamiyete uygun olarak hacca gitmiş hacı olmuş yöneticide varmış.Sorun Türkten başkasını kardeş görmemek ve dini siyasete alet etmemektir.Unutmaki Timur,Fatih,Alparslan,Osman Batur ve Abdullah Çatlı gibi Türk büyükleride müslümandılar.

[Gökhan]

Otukenli´adlı üyeden Alıntı

Buradan Türk soylu ülkücülere de sesleniyorum. Doğru yolu bulun ve Atsızcılar çatısı altında toplanın. Dinini diline pelesenk etmeyen hiç kimseyle sorunumuz yok. Belki size inandırıcı gelmeyecek ama yöneticilerden bir arkadaş hacca gitti, bir başka deyişle hacı. Daha yaşı da çok genç. Ama o çapulcular gibi laf dindarı değil, uygulamada dindar ve dini siyasete alet etmiyor. Çapulcular gibi forumlarında göstermelik olarak "Allah" veya "Muhammed" yazmıyor, Türk'ten başkasını da kardeş olarak görmüyor.


İslamiyet arabın değidir bak sitede arabın dini dediğin islamiyete uygun olarak hacca gitmiş hacı olmuş yöneticide varmış.Sorun Türkten başkasını kardeş görmemek ve dini siyasete alet etmemektir.Unutmaki Timur,Fatih,Alparslan,Osman Batur ve Abdullah Çatlı gibi Türk büyükleride müslümandılar.

İyi de o yönetici arkadaşlar ne Yeseviyi sever ne de Şayh Şamil'i bizim müslümanlar aklıbaşında ne yaptığını bilen arkadaşlardır.