TÜRK DİL BİLİMCİSİ -BESİM ATALAY-

[İsenbike]

Besim Atalay 1882'de Uşak'da doğmuş, Türk dilbilimci, yazar ve politikacıdır. Özellikle dilbilimi alanındaki çalışmaları ile tanınmıştır.
Uşak Rüştiyesi’ni bitirdikten sonra Uşak’ta medrese eğitimi gördü. 1909’da medrese diploması (icazet) aldı. 1912’de Yüksek Öğretmen Okulu’nu bitirdi. Konya Öğretmen Okulu’nda öğretmenlik; Trabzon, Ankara Öğretmen okullarında müdürlük; İstanbul Darüşşafaka Lisesi’nde öğretmenlik yaptıktan sonra Konya Öğretmen Okulu Müdürü oldu. Maraş, İçel ve Niğde’de milli eğitim müdürlüğü yaptı.

Silifke’de Müdafaayi Hukuk Cemiyeti’ni kuranlar arasındaydı; Kurtuluş Savaşı’nı destekleme çalışmalarını Uşak’ta sürdürdü.
1920’de Kütahya bağımsız milletvekili olarak TBMM’ne girdi ve milletvekilliğini yedi dönem sürdürdü.

Milli Eğitim Bakanlığı’nda Kültür Müdürlüğü görevi yaptı ve bu görev sırasında halk ağzından söz derleme çalışmaları yürüttü.
Türk Dil Kurumu’nda 19 yıl yönetici olarak çalıştı (1932-1951). Aynı zamanda Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi’nde ve Polis Enstitüsü’nde Farsça dersleri verdi (1937-1942).
Türkçenin biçimbilgisiyle (morfoloji) ilgili incelemeler yayımladı: Türk dili kuralları (1931), Türkçemizde –men, -man (1940), Türk dilinde ekler ve kökler üzerine bir deneme (1942), Türkçede kelime yapma yolları (1946).
Türk dilinin tarihsel dönemleriyle ilgili bazı dil yapıtlarını günümüz Türkçesine çevirerek bilimsel yayınlarını yaptı: Divani lügat it-türk (5 cilt, 1939-1943), Et-Tuhfet üz-zekiyye fi’l lügat it-Türkiyye (1946), Müyessiret ül-ulum (1946).

Destan ve öyküler de yazmıştır: Tan Destanı (1925), Onuncu Yıl Destanı (1933), Suna ile Çoban (1938). Ayrıca Baş belaları adlı 3 perdelik bir tiyatro oyunu vardır.

7 Kasım 1965’te Ankara’da vefat etmiştir


TÜRK DİLİNE KATKILARI

Kâşgarlı Mahmut’un büyük eseri Divanü Lûgati’t-Türk, Araplara Türk dilini öğretmek amacıyla yazılmış bir sözlüktür. Dilimizin bilinen ilk sözlüğü olan bu eserde Türkçe kelimeler Arap sözlükçülük kurallarına göre sıralanmaktadır. Eser, Besim Atalay tarafından Türkiye Türkçesine çevrilmiştir. Çeviride önce Türkçe kelimenin Arap harfleriyle yazılışı daha sonra okunuşu ve diğer açıklamalar yer almaktadır. Birinci cildi 1939’da, ikinci cildi 1940’ta, üçüncü cildi ve tıpkıbasımı 1941’de, dizin cildi olan dördüncü cildi de 1943’te basılmıştır. Dizinde sözlükte geçen bütün kelimeler, yeni Türk alfabesine göre sıralanmış, anlamları verilmiş ve ekleriyle birlikte geçtiği yerler gösterilmiştir.

Divanü Lûgati’t-Türk ve Kitâbü’l-İdrâk’ten sonra üçüncü önemli eser olan, 15. yüzyılın ilk yarısında (Hicri 829’dan önce) Araplara Türk-Kıpçak dilini öğretmek amacıyla yazılmış Et-tuhfetü’z-Zekiyye Fi’l-Lûgati’t-Türkiyye iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm sözlük, ikinci bölüm ise Türkçenin dil bilgisiyle ilgili bilgilerinin verildiği bölümdür. Besim Atalay tarafından Türkiye Türkçesine çevrilen eser 1945 yılında yayımlanmıştır

[KUTADGU_BİLİG]

Güzel paylaşım saol kandaşım

[kafkaskurdu]

elime 1942 tarihli bir dergi geçti Reha Oğuz Türkkan'ın çıkardığı ''Bozkurt''adlı bir dergi orda Besim Atalay'ın ''Öz Türkçe Kur'an Süreleri'' adlı bir çevirisi var

[İsenbike]

Osmanlı'nın, Araplar'a olan özentisinden insanımızı kurtarmaya yönelik çalışmalardan birisi de Kuran'ın Türkçeleştirilmesidir. Din emirlerine göre yaşam süren Türk insanını saplandığı cehalet çukurundan kurtarmak için başta Başbuğ olmak üzere dönemin dil bilimcileri bu konuda çaba sarf etmiştir. Türk insanının iliklerine kadar işlemiş olan arapçılıktan yavaş yavaş uzaklaşılması için ve Türkçe'nin yeni kurulmuş Türkiye Cumhuriyeti'nin yeni dili olduğunu benimsetmek için o yıllarda bu tip çalışmalar görülmektedir. Başbuğ, din kavramı yüzünden benliklerini unutmuş Türk insanını uyandırmak ve bilinci oluşturmak için, dönemin hilafet yanlılarının olumsuz tanıtımlarına rağmen bu işte kararlılıkla ilerlemiştir. Gönül isterdi ki Türk milleti, Arap'a ait bütün konularda Başbuğ'un istediği doğrultuda ilerleseydi. Arap geleneklerine ve bedevilerine olan bağlılığı, cenneti garantileme unsuru olarak görmeseydi.
Maalesef tüm çabalara rağmen günümüz uzantılarıyla hala Arapçılık bir çok kişinin benliğine işlemiş durumdadır. Hala din ekseni etrafında dönerek Başbuğ'a saygısızlık gösterilmektedir. Bir Türk'ün kendini düşman olarak gören bir kavmi bu derece benimseyip, sahiplenmesi; hem milletine hem köklerine, hem de kendisine yaptığı en büyük ihanettir.

Ayrıca, Reha Oğuz Türkkan'ın, Atsız Ata'ya söylediği asılsız iddealardan sonra bu kişinin kıskançlık sonucu çıkarttığı derginin Türkçülükle uzaktan yakından alakalı olmadığını düşünüyorum.

[s.aybars]

Sagol Kandasim paylasdigin icin.