Çoros Gurkin

[Tomay]

Grigoriy Gurkin, Türkçe ön adı ile Çoros Gurkin, Sadece Altay Türklerinin değil Sibirya’daki bütün Türk boylarının çok iyi tanıdıkları ve hatta efsaneleştirdikleri bir önderidir. Onu dünyaya tanıtan ressamlığı olsa da Çoros Gurkin aynı zamanda bir Türkolog ve etnograftır. Günümüz Sibirya Türkleri için Gurkin’in başka bir önemli yönü de bağımsızlık kahramanı olmasıdır.

Gurkin 1870’te Altay’da Ulalu Curt’a bağlı Caş Tura’da doğmuştur. Misyonerlerin Altay’da açtığı okulu bitirmiştir. 1897’de Petersburg’daki resim akademisine gitmek için çalışsa da geç kaldığı için kabul edilmemiştir. Ressam İ.İ. Şişkin ile tanışan Gurkin 8 ay kadar onunla birlikte kalmış ve ondan ders almıştır. 1899’da Petersburg Resim Akademisine sınavsız alınmıştır. 4 yıllık eğitimini tamamlayan Gurkin, daha sonraları Altay Masallarını derlemeye başlar. 1926 yılında Rus şair G.Vyatkin ile birlikte Altay Masallarını yayımlar. (G.Vyatkin, Ç. Gurkin, Altayskie Skazki, Novosibirsk 1926)

4000’e yakın eseri bulunan Gurkin’in en önemli eseri ise “Han Altay” adlı tablosudur. 1907’de yaptığı bu resim yüzünden 1937’de “Pantürkist ressam” olarak suçlanır ve öldürülür. 1917 devriminden sonra Gurkin ve Altaylı aydınlar Ruslara kaşı çalışmalara girerler. Sibirya’daki bütün Türk boylarını içine alacak “Karakorum” adında bağımsız bir devlet kurmaya niyet ederler. Hatta bu amaçla küçük bir ordu oluştururlar. Bu girişimin devamı gelmeyince Gurkin 1919 yılında önce Moğolistan’a daha sonra ise 1921 yılında onu bağırlarına basacak olan Tuvalıların arasına gider. Gurkin’in Sibirya Türkleri için düşündüğü devletin içinde Tuvalılarda bulunmaktaydı. 1940 lara kadar devam eden “Pantürkist” hareketin ilk yolbaşçılarından olan Gurkin bu gün sadece Altaylılar tarafından değil Tuvalılar tarafından da bu yüzden sevilmektedir
Gurkin’1907’de yaptığı Han Altay tablosunu 1936’da tekrar yapar. Ancak resim biraz değişiktir. İlk yaptığı tabloda Altay dağlarının zirvesinde bir kayada kartal bulunmaktadır. Bu kartal Altay’ın manevi koruyucusu ve bağımsızlığını temsil etmektedir. Tabloda Altay dağında yeşermiş bir çam (Karagay) ağacı vardır. Bu ağaç Altay Türklerini temsil etmektedir. Bu çamın hemen yanında üç küçük fidan yeşermektedir. Bu fidanlarda Altay’ın geleceğini kuracak olan gençleri temsil etmektedir.
Gurkin 1936’da yani 29 yıl sonra Han Altay’ı tekrar yapmıştır. 1907’de yapılan tabloda bazı değişiklikler vardır. Tabloda yapılan bu değişiklikler ise gerçek hayatta nesilleri tüketilen Türklerin dramının yansımasıdır aslında. 1936’da yaptığı tabloda Altaylar’da kanatları açmış olan kartal yoktur artık. Çam ağacı iyice cılız bir haldedir ve küçük fidanlarda yok olmuştur. Bunlarla birlikte Çamın hemen yanı başında bir başka çam daha büyümüştür (Ruslar)1937’de öldürülmüştür. Suçu doğal olarak “Pantürkist” olmaktır. Resimleri de “Pantürkist sanat eserleridir” Zaten 1937-1938’de Türk boyları arasında yetişmiş olan tüm aydınlar Ruslar için “Pantürkisttir” Dağ başında çoban olarak yaşamak dururken neden bilim adamı, sanatkar, siyasetçi olsunlar ki.

O yıllarda pek çok bilim adamının eserleri “Pantürkist Kitap”olarak kabul edilerek cezalandırılmıştır. Türk aydınlanmasının bütün temsilcileri gibi Gurkin'inde ortadan kaldırılması gerekliydi. Türkiye’de tanınmaması doğaldır. Çünkü Türkiye tanıması gereken hiç kimseyi tanımaz. Hatta başına getirdiği devlet adamlarını bile tanımaz.

[Xöx Çono]

Büyük bir düşünür, sanatçı ve savaşçı idi. Gurkin'in eserleri güzeldir, internette yok ne yazık ki; ben bulamadım. Ak Jañ'ın yılmaz bir savunucusu olarak, ihtilâl düzenlemeye kalksalar da başarmadılar. Büyük Oyrot Xaanlığı kurma ülküsünü alevlendirdi. Gurkin bir başkaldırı simgesidir, mekânı Tanrı Dağı olsun!