DİLİMİZDEKİ BAZI SÖZCÜKLERİN DOĞRU KULLANIMI

[Gök Yeleli Bozkurt]

bilakis = aksine
bilhassa = özellikle

cefakâr = eziyet eden
cefakeş = eziyet gören

çözmek = halletmek
çözümlemek = tahlil etmek

delalet = yol gösterme
dalalet = doğru yoldan şaşma

dansör = erkek dansçı
dansöz = kadın dansçı

eşgal = işler
eşkâl = şekiller (Hırsızın eşkâli)

etkin = faal, aktif
etken = faktör

etkin = aktif
edilgin = pasif

folklor = halkbilimi
halkoyunları = halk dansı

haseb(hasebiyle) = neden (nedeniyle)
hesap = matematik, alış veriş ilişkisi

irtica = gericilik
iltica = sığınma

istifa = Kişinin bir görevden
istiğfa = bir alacağın ödenmesi kendi isteğiyle ayrılması

kabil = olabilir, mümkün
kabîl = soy, sınıf; tür, gibi

(kabil-i tahammül değil=tahammül edilemez)
(Bu kabil işler = Bu gibi işler)

katl = öldürme işi (katil zanlısı)
katil = öldüren kişi

mahsur = kuşatılmış
mahzur = zarar, sakınca

masör = masaj yapan erkek
masöz = masaj yapan kadın

matine = sinema, tiyatro, konser vb sanatsal etkinliklerin gündüz gösterisi.
suare = sinema, tiyatro, konser vb. sanatsal etkinliklerin gece gösterisi

muhabere=(haber) haberleşme
muharebe = (harb) savaş

muhasebe = hesaplaşma
musahabe = söyleşi

mürteci = gerici
mülteci = sığınmacı

mütehassis = duygulanma
mütehassıs = uzman

mütevazi = eşit, birbirine paralel olan
mütevazı = alçakgönüllü

nüfus = insanlar
nüfuz = sözü geçme, saygınlık, itibar

olasılık = ihtimal
olanak = imkân

öğretim = bilgi verme işi (2000-2001 öğretim yılı)
öğrenim = bilgi alma işi(öğrenim hayatı)

râkip = binici
rakîp = birbirinden üstünlük yarışında kişilerden her biri.

tabii = doğal
tabi = bağlı, bağımlı

tahrifat = bozma, değiştirme
tahribat= harab etme, yıkma

taktir = damıtma
takdir = değer biçme

tanıtmak = takdim etmek
tanıştırmak = iki kişiyi birbirine tanıtmak

teamül = alışılmış uygulama
temayül = eğilim

tefriş etmek = döşemek
teşrif etmek = şereflendirmek

tehdit = gözdağı verme
tahdit = sınırlama

tellal = Meydanda bir şeyi bir şeyi duyuran kişi
tellak = Erkekler hamamında müşterileri yıkayan erkek

natır = Kadınlar hamamında müşterileri yıkayan kadın

-zede = ...-den zarar görmüş kişi (kazazede =kaza geçirmiş kişi)
-zade = ...-nın oğlu (paşazade =paşa oğlu)

[Gök Yeleli Bozkurt]

DİLİMİZE GİRMİŞ OLAN BAZI YABANCI SÖZCÜKLERİN TÜRKÇE KARŞILIKLARI:


Ahlak: Törebilim

Aktivite: Etkinlik

Alternatif (i): Seçenek

Alternatif (s): Değişik,diğer,olası

Ateizm : Tanrıtanımaz

Budizm : Burhanîlik

Center : Merkez

Deterjan : Arıtıcı

Direktör : Yönetmen

Diyalektik=eytişim

Efekt : Etki

Elastik : Esnek

fax: belge geçer

Faktör : Etken / Etmen

Fuel-oil : Yakıt yağ

İdeoloji : Ülkülem

Jenerasyon : Nesil

iftira=kara çalma

Kabine : Bakanlar kurulu

Kaos : Karmaşa

Koloni : Sömürge

Komite / Komisyon : Kurul / Yar kurul

Komünikasyon : İletişim

Kongre : Kurultay

konjonktür=topludurum

Konsensus : Uzlaşı (Mutabakat)

Konstrüksiyon : Yapı

Koordinasyon : Eşgüdüm

Legal : Yasal

Limit : Erey

MAKAM=DÜŞEK

mantık=eseme

Medya : Basın-Yayın

Metod : Yöntem

Modernize etmek : Yenilemek

Montaj : Kurgu

Mütareke: Savaş veya silah Bbırakışması

nüans=çalar,fark

Organizasyon : Örgüt

Otel : Konukevi

özdeksel=maddecilik

Parlamenter : Millet vekili

Parlamento : Meclis

Petrol : Taşyağ

Potansiyel : Gizli Güç

Stres : Gerilim

Problem : Sorun

Radikal : Kökçe

Randevu : Buluşma / Karşılaşma

rasyonel=ussalcı

sentez:alışım

Sistem : Dizge

Slogan : Söylem

Sosyal : Toplumsal

Stres : Gerginlik

supranasyonal=uluslarüstü

Teenage : Ergen

Turizm : Gezim

Uniform:tek biçimli

ÜTOPYA:DÜŞÜN





SPOR
Defans : Savunma

Deplasman : Dış saha

Fast Break : Hızlı Hücum

Motion Ofans : Hareketli Hücum

Timing : Zamanlama

TEKNİKBİLİM (TEKNOLOJİ)

Dedektör : Bulucu

Dijital : Sayısal

Lipo Suction : Yağ Aldırma

Otomatik : Özişler

Peeling : Soyum

RAM : Ana-bellek

Şarj : Yük

Versiyon : Sürüm

Web Master : Ağ Yöneticisi


BİLİM
Anot : Artı uç

Anyon : Eksin

Atom : Ögecik

Biyolog : Canlıbilimci

Biyoloji : Canlıbilimi

Dinamik : Devingen

Diyagram : Çizelge

Elastik : Esnek

Elektron : Eksicik

Entropi : Dağı

Enzim : Özgen

Enerji : Erke

Etkin=aktif

Edilin=Pasif

Fizyoloji : İşlevbilim

Foton : Işıncık

Frekans : Sıksayı / Titreşim sayısı

Heterojen : Çoktürel

Homojen : Tektürel

İntegral : Tümlev

İstatistik : Sayıtım

İyon : Yükün

İzolatör : Yalıtkan

Jiroskop : Düzdöner

Kapasite : Sığa

Katot : Eksi uç

Katyon : Artın

Konsantre : Derişik

Kuvantum : Nicem

Maksimum : Doruk

Minimum : Oyluk

Molekül : Özdecik


mütevazı: Alçak gönüllü
mütevazi: birbiriyle paralel olan

Nörofizyoloji : Sinir İşlevbilim

Nükleer : Çekinsel

Polimer : Çoğuz

Radyasyon : Işınım

Reaksiyon : Tepkime

Reaktör : Tepkir

Simetri : Bakışım

Sinerji: toplu enerji

Solvent : Çözgen

Statik :Dingin

Tayf :İzge

Teleskop : Irakgörür

Teorik : Kuramsal

Termal :Isıl

Terminoloji : Terimleme

Termodinamik : Isıldevingen

Transfer : Aktarım

Transformatör : Dönüştürücü

Transistör : Geçirgeç

Vakum : Boşay

Vektör : Yöney

Vibrasyon : Titreşim

Viskosite : Ağdalık

[TANHAN]

DETAY= AYRINTI
ENTERESAN= İLGİNÇ
KOPYA= AYNISI

[Turkuaz]

Burda galiba alinti kelemelere karsi önlem almak istiyorsunuz. Bazi noktalarda sizi düzeltmem gerek.

1. "eziyet" Arapcadandir:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=eziyet

2. "haletmek"deki "hal" de Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...elime=haletmek

3. "tahlil" de Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=tahlil

3. "dans" Fransizcadan geliyor:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...DE&Kelime=dans

4. "sekil" Arapcadan:
http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...=%20%c5%9fekil

5. "faal" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...DE&Kelime=faal

6. "aktif" Fransizcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=aktif

7. "faktör" yine Fransizcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...me=fakt%c3%b6r

8. "halk" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...DE&Kelime=halk

9. "matematik" Fransizcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...lime=matematik

10. "mümkün" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...c3%bcmk%c3%bcn

11. "sinif" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...%c4%b1n%c4%b1f

12. "tahammül" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...=tahamm%c3%bcl

13. "katil" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=katil

14. "zarar" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=zarar

15. "masaj" Fransizcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=masaj

Burda Öz Türkce "erkek" lafini eklerseniz, bununla altini "masaj" kelemesi yok edilmez.

16. "sinema" Fransizcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=sinema

17. "tiyatro" Italyancadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...Kelime=tiyatro

18. "konser" Fransizcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=konser

19. "sanat" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=sanat

20. "haber" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=haber

21. "hesap" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=hesap

22. "paralel" Fransizcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...Kelime=paralel

23. "insan" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=insan

24. "itibar" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=itibar

25. "ihtimal" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...Kelime=ihtimal

26. "imkan" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...ime=imk%c3%a2n

27. "hayat" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=hayat

28. "her" Farscadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...CDE&Kelime=her

29. "harap" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=harap

30. "takdim" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=takdim

31. "seref" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...ime=%c5%9feref

32. "sınır" Rumcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...%c4%b1n%c4%b1r

33. "meydan" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=Meydan

34. "şey" de Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...elime=%c5%9fey

35."hamam" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=hamam

36. "müsteri" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...3%bc%c5%9fteri

37. "kaza" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...DE&Kelime=kaza

38. "enerji" Fransizcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=enerji

39. "pasif" Fransizcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=pasif

40. "can" Farscadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...CDE&Kelime=can

41. "teknik" Fransizcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=teknik

Burda "bilimi" sözcüge ekleseniz, bu sözcük bunun sayesinde daha cok Türkce olmaz.

42. Ayrica "Zaman" da Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=zaman

43. "hareket" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...Kelime=Hareket

44. "hücum" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...ime=h%c3%bccum

45. "saha" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...DE&Kelime=saha

46. "meclis" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=meclis

47. "millet" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=millet

48. "vekil" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=vekil

49. "madde" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=madde

50. "fark" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...DE&Kelime=fark

51. "ve" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...7CDE&Kelime=ve

52. "silah" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=silah

53. "mutabakat" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...lime=mutabakat

54. "nesil" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...E&Kelime=nesil

55. "merkez" Arapcadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...&Kelime=merkez

56. "diger" Farscadan:

http://www.tdk.org.tr/TR/SozBul.aspx...ime=di%C4%9Fer

Esenlikler

[AltayKan]

Andalar şu "gene" sözcüğünün kullanımı doğru mu?Ben o sözcüğün "yine" olarak kullanılması gerektiğini düşünüyorum ancak,heryerde(kitaplarda,dergilerde...)"gene" olarak kullanılıyor.Belki de ben yanlış düşünüyorum,dilbilimci andalar yardımcı olursa sevinirim..

[Gökhan Türk]

Esenlikler.
Ben en çok şey kelimesinden şikayetçiyim. Mümkün olduğu kadar kullanmamaya çalışıyorum. Fakat dilimize karışmış o kadar farsça, arapça ve diğer dillerden gelen kelimeler var ki...
Andalar bana konuşmamı düzeltmem için Türkçülük ilkesine ters düşmeyen, tamamen türkçe kelimelerden oluşan uzunca bir kitap tavsiye edermisiniz ? Sanal kitapta olabilir.