Gökbörü

[AYZIT]

At ile oynanan Türkler icin büyük önem tasiyan oyunlardan biri de "Gökbörü"dür. Gökbörü oyunuda Türklerin eski milli oyunlarindan birisidr. Bugün bile Türkistan Türklerinin en önemli atli sporlarindan biridir. Gökbörü oyunu; Özbekler, Türkmenler, Kazaklar ve Kirgizlar arasinda bilinmekte ve oynanmaktadir.
Kazakistan`in Seyhun bölgesinde be bu bölgenin kuzey tarafindaki bozkirlarda cok canli olarak yasanmaktadir.Cirit gini atli bir spor olan gökbörü oyununun esasi, at salip kosarak oglagi kapmaktir. Oyundaki oglak basi ve ayaklari kesilerek icine saman dolduruldirilduktan sonra karnindan dikilir ve o gece su icersinde birakilir. Böylece agirligi 30kg bulur.
Oyun genelde 20-40 atli ile oynanir. Bazan daha kalabalik atli oyuna katilir. Gökbörü oyununa baslamadan önce alanin ortasina kirecle bir daire cizilir. Buna halhal yada adalet cizgisi denir. Oyuna katilacaklar bu dairenin etrafina dizilir. Hakemler oglagi meydanin yüksekce bir noktasina götürürler. Isaret verilir verilmez atlar süratle hakemlerin bulundugu yere dogru kosturarak oglagi atilacagi yerden kapmaya calisir hakemler oglagi atlilarin üzerine firlatir. Oglagi ilk anda ele gecirmek atlarin güclü olmasina da baglidir. Gökbörü oyunu oldukca cetin bir oyun oldugundan bu oyunda genis gögüslü atlar tercih edilir. Cünlü oglak on metreye ulasabilen atlilarca kapilmaktadir. Oglak bir süre cekistirldikten sonra en kuvvetlinin elinde kalir. Oglaga sahip olan binici oglagi eregin üzerine yerlestirir ve bir ayagi ile kistirarak sikica tutar. Sol elinde dizgin sag elinde kamci oldugu halde son süratle dört nala isaret direginin oldugu yere atini kosturur. Binincinin bu sekilde eger üzerinde durmasi cok güctür. Diger atlilar oglagi atlinin elinden almak icin takip eder. Atli adalet cemberinin oglagi ile bir tur dönerse puan almis olur. Sonra oglagi adalet cemberinin icine atar. Ozaman da oglagi bir baskasi alir ve oyun bu sekilde devam eder.

[KARAMANOĞLU]

[TÜRK YILDIRIM]

Orta Asya Türklerinin asırladır oynadığı ve günümüzde de ilgi gördüğü Kopkar Ulak (koyun-keçi kapma) oyunu Özbekistan'da nefes kesti. Onlarca atlının bir araya gelip ortaya konulan başı kesik koyun...

ya da keçiyi yakalamak için yarıştığı oyunda atlılar kıyasiye yarıştı. Önemli gün ve bayramlarda, oynanan Kopkar Ulak ilginç görüntülere sahne oluyor. Bu kadimi oyun, bölgenin hala en çok ilgi gören spor dalı.

Son yıllarda teknolojiden de faydalanarak oynanan oyunu elinde megafon bulunan atlı bir hakem idare ediyor. Kopkar Ulak kuralları az olan bir oyun. Oyunda atların çokluğuna göre yörenin saygın kişilerden oluşan yardımcı hakemler de görev alıyor. Yan hakemlerin görevi oyun sırasında orta hakemin göremediği durumlara müdahale etmek.
OYUNA 400 ATLI KATILABİLİYOR

Kökbörü

Kopkar Ulak oyununa katılacak at sayısı konusunda bir sınırlama bulunmuyor. Yer ve duruma göre oyun, kimi zaman 100 kimi zaman 400 atı ile oynanabiliyor. Oyun, alanın ortasına konulan ve başı kesilmiş koyunun atlı oyuncular tarafından almaya çalışılmasıyla başlıyor. Oyuna katılan atlı oyuncular, başı kesilmiş ve yerel dille ulak denilen koyunun gövdesini hiçbir engele takılmadan bulunduğu yerden alarak daha uzaklara götürmeye çalışır.
Normalde ferdi oynanan bir oyun gibi görünse de işin içinde takım oyunu yatıyor. İç içe girmiş atlılar dışarıdan her ne kadar ayrı kişiler görünse de birçoğu birbirinin yakın destekçisi oluyor. Özellikle büyük ödüllerde bu yardımlaşma daha da belirgin hale geliyor.
Oyunun bir diğer özelliği ise ortaya konulan ödülün giderek büyütülmesidir. 300-500 dolarla başlayan ödül 15-20 bin dolara kadar da çıkabiliyor. Oyunda ortaya konulan ödülün büyüklüğüne göre kızışıyor ve heyecanlı hale geliyor. Sonunda ulakı alan atlı atların arasından sıyırarak ortadan uzaklaşıyor.
Oyun sırasında rakipleri arasında ulakı alarak belli bir mesafe uzaklaştıran atlı oyuncu hakemin "helal" demesiyle bırakıyor. Ve oyun ulağın bırakıldığı yerden tekrar başlıyor. Atlı oyuncunun ödülü alması için ulağı sadece yerinden almakla yetmiyor, bulunduğu yerden uzaklaştırması gerekiyor. Ulakın yerden alınarak başka bir yere görülmesi yeni bir oyunun başlaması anlamına geliyor. Yer yeni oyunda ortaya konulan ödül miktarını da artırıyor.
ÖZBEKİSTAN'DA KOPAR ULAK NEFES KESTİ
Özbekistan'da en çok ilgi gören spor dalının başında gelen kopkarının oynandığı alan insanlarla dolup taşıyor. Ülkede geniş bir katılımla oynan oyunda renkli kareler yaşandı. Oyunu daha iyi izlemek için yüksek yerlere çıkan seyirciler, yakınlarını tezahüratla destekliyor.
Oyunla ilgili görüşlerini dile getiren eski atlı oyunculardan Hacı Muhiddin Ermetov kopkarının Özbeklerin tarihten gelen milli bir at oyun olduğunu ve önemli gün ve bayramlarda oynandığını söyledi. Seyircilerden Azizcan Hocayev ise oyunu beğendiklerini ve atlıların alın teri ve bilek gücüyle mücadele ederek ödülü almaya çalıştığını dile getirdi.Ben oynayabileceğimi sanmıyorum ama izlemesinin çok zevkli olduğuna eminim.