IKINCI GOKTURK XANLIGI !

[Cx GOKTURK Cx]

IKINCI GOKTURK XANLIGI

680-ci ilde Ashina anlesinden GOKTURK BASHBUGU ISTIQLAL UCUN GIZLI BIR CEMIYYET KURDU.AZ BIR ZAMANDA ETRAFINA 5-MIN ADAM YIGA BILDI. BUNLARIN ICERISINDE BUYUK SIYASET ADAMLARI TUNYUQUQ DA VARDI.QUTLIQ CININ SIMALINDA ONCE YUN-CU EYALETINE HUCUM ETDI, SONDA TURKLERIN MUQEDDESMERKEZI OLAN OTUGENE HUCUM ETDI. BU ZAMANDA BU BOLGENINOGUZLARI XOTANLAR CINLILERLE BIRLESIB KOKTURKLERE QARSHI CIXDILAR. LAKIN 682-CI ILDE MEGLUB OLDULAR. QUTLUQ OTUGENI ALIB XAQAN ELAN EDILDI VE ILTIRISH ADINI ALDI. ILTERISH DEFELERLE XOTANLAR VE OGUZLARLA SAVASHDI ONLARI OZUNE TABE ETDI VE GOKTURK BAYRAGI ALTINDA OLDU. ILTERISHIN IKI OGLU BILGE 8 YASDA, GULTEKINSE 7 YASHDA IDI. ONUN UCUN DE ONUN YERINE 37 YASHLI QARDASHI QAPQAN XAQAN OLDU. QAPQAN GOKTURK XANLIGININ EN BUYUKLERINDENIR. ONUN SIYASETI 3 ESASA DAYAQLANIRDI. 1. CIN HER ZAMAN BASQI ALTINDA TUTULMALIDIR KI TURK DOVLETI RAHAT OLUB AZUQE ILE TEMIN OLUNSUN. 2. CINDE PERAKENDE YASHAYAN TURKLER ANA YURDLARI OTUGENE QAYITMALIDIRLAR. 3. ASIYADA NE QEDER TURK VARSA TURK BAYRAGI ALTINDA BIRLESHMELIDIR.QAPQANDAN SONRA OGLU INEL BIR ILDEN QRTIQ HAKIMIYYETDE DAYANA BILMEDI. O EMISI OGLANLARI GULTEKIN VE BIGE TEREFINDEN OLDURULDU. BILGE XAQAN GULTEKINSE ORDU KOMANDANI OLDU. TONYUQUQ YENE DE VEZIR OLARAQ QALDI. 826-CI ILDE TONYUQUQ OLDU O BUYUK KOMANDAN VE GELECEYI GORE BILEN SIYASETCI IDI. MESELEN, BILGE XAQAN CINLILERI TEQLID EDIB , BUYUK SHEHERLERIN ETRAFINA SEDD CEKMEK ISTEDIYI ZAMAN , O MANE OLDU VE DEDI: "BIZ BOZQIR OLMUSHUQ MUVEFFEQIYYETIMIZ DE BUNDA OLMUSHDUR. KUVVETLI OLDUGUMUZ ZAMAN HUCUM EDERIK, ZEYIF OLDUQDA BOZQIRA GERI CEKILERIZ. CINLILER BIZIM YUZ BERABERIMIZDIRLER, EGER SHEHERDE SEDD KALDIRSAK , ONLAR BIZI ARADAN APAR BILER". SONRA XAQAN BUDDA VETAN MEZHEBLERINI TURKLER ARASINDA YAYMAQ ISTEYININ KARSHI CIXARAQ DEMISHDIR KI : "BU MEZHEBLER INSANI HESSAS KILAR VE HOKUMET ETMEK KUDRETINI INSANDAN ALAR". ONUN MESLEHETLERI HER ZAMAN BILGE XAN TEREFINDEN DINLENILER VE EMEL EDILERDI. TONYUQ OLENDEN SONRA ONUN QEBRI UZERINE BIR YAZILI DASH KITABE QOYULDU- BI KITABE TONYUQUN OZU TEREFINDEN YAZILMISHDI VE TURK DIL VE EDEBIYYATININ COX MUHUM YADIGARIDIR. TONYUQUQ EYNI ZAMANDA ILK TURK YAZICISIDIR. 731-CI ILDE GULTEKIN BEFAT ETDI VE QARDASHI BILGE XAN TEREFINDEN ONUN ADINA YAZILI DASH ABIDE UCALDILDI. BU ABIDE YOLLIQ TEKIN TEREFINDEN BILGE XANIN DILINDEN YAZILMISHDI. KITABEDE BILGE XAN BELE DEYIR "UC OGUZLAR PAYTAXTA HUCUM ETDIKLERI ZAMAN GULTEKIN OLMASAYDI HAMIMIZ ARADAN GETMISHDIK". 734-CI ILDE BILGE XAN DA OLDU. ONUN MILLETINE BUYUK SEVGI VE INAMI VARDI. OGLU TEREFINDEN XATIRESINE YAZDIRILAN MEZAR DASHINDA BELE DEYILIRDI "EY TUK MILLETI USTDE GOY YIIXILMAZ, ALTDA YER DELINMEZSE, DOVLETI, TORENI KIM POZA BILER".BILGE XANIN OLMUNDEN SONRA HETTA CIN IMPARATORU DA MATEM TUTUDU. IMPARATORUN ISTEYINE GORE MEZAR TASHININ BI TEREFINE CINCE YAZILAR DA ILAVE EDILDI. BILGE XAQANIN OLUMUNDEN SONRA XANLIQLARDA TENEZZUL ELAMETLERI ZAHIR OLDU. EVVELA XANEDAN YUZVLERI ARASINDA IXTILAF CIXDI VE SONRA BASMILLAR, KARLUKLAR VE UYGURLARLA BIRLESHEREK .ISYAN ETDILER VE GOKTURK DOVLETINI YIXIB BIR COX CESHMECESHDEN SONRA UYGUR ILTEBERI (BASHBUGU) KUTLUK KULU XAQAN ELAN EDILDI. BU TARIHDEN SONRA UYGUR DOVLETI OTUGENDE KURULDU (745).



NE MUTLU TURKUM DIYENE.
TURK IRKI SAGOLSUN!

[Cx GOKTURK Cx]

UYGURLAR

UYGURLAR ESKI TURK ELLERININ EN MEDENILERI SAYILIRLAR. CIN QAYNAQLARININ YAZDIKLARINA GORE ONLAR ASIYA HUNLARININ OVLADLARIDIR. BIR UYGUR EFSANESINE GORE TURKLERIN BUYUK ATALARI HUN IMPARATORUNUN KIZI ILE BIR KURDUN EVLENMESINDEN DOGULMUSHDUR. UYGURLAR BESHINCI ESRIN ORTALARINA KADAR SELENQA CAYI ETRAFINDA BIR BEYLIK SHEKLINDE YASHAYIB. BEYLERINE ERKIN DEYILERMISH. GOKTURK ZAMANINDA ONLARA TABE OLUB BEYLIKLERI DEVAM ETMISHVE SONRADAN DAHA GUCLU OLUB BEYLERINE ELTEBER DENISHLER. UYGUR KELIMESI MUTTEFIQ, AKRABA, BIR DE SHAHIN SURETI ILE DOLANAN, HUCUM EDEN MANASINI IFADE EDIR. UYGURLARIN ILK XAQANI KUTLUK BILGE ORXON CAYININ UXARI TEREFINDE ORDUBALIK SHEHERINI TIKDIRDI VE 747-CI ILDE VEFAT ETDI. ONDAN SONRA OGLU MOYINCOR XAQAN OLDU. ORXON SELINQA CAYLARI ARASINDA SHINE USU GOLU YAXINLIGINDA TAPILAN SHINE USU KITABESINDE BELE DEYILIR "XAQAN MOYCINOR MUXTELIF TURK, TATAR, BASMAL AILELERINI OZUNE TABE EDIB OGLANLARINI ONLARA SHAD VE YABGU TEYIN ETDI".
759-CI ILDE MOYCINORUN OGLU BUKU (AGIL VE FERASET SAHIBI)XAQAN OLDU. BU ZAMAN CINDE VEZIYYET PIS IDI TIBETLILER CINE HUCUM ETMISHDILER. BU ZAMAN TURKLER CINE YARDIM EDIB ONLARI KURTARDILAR. TURK XAQANI ORDUNUN BASHINDA LOYONQA GETMISHDI. QAYITDIQDA OZU ILE DORD MANI MEZHEBLI RAHIB GETIRDI VE OTUGENDE MANI MEZHEBINI RESMI MEZHEB ILAN ETDI.BU MEZHEB TURKLERIN SAVASHCILIQ RUHIYYESINI ZEIFLETDI (743)821-CI ILDE KUCLUK BILGE XAQAN OLDU.QARA BALQASIN KITABESINI DE O BEPRA ETMISHDI.BIR NECE ILDEN SONRA YENISEY MENTEQESINDE 25 ILDEN BU YANA QUVVETLI BIR DURUMA GELMISH OLAN QIRGIZLAR 840-CI ILDE UYGURLARIN PAYTAXTI ORDUBALIGA HUCUM ETDILER VE ORANI ALDILAR. XAQAN HOSANI OLDURULDU. BUNDAN SONRA UYGURLAR DESTE-DESTE QARLUQLAR ULKESINE ,CIN SERHEDDINE VE IC ASIYAYA MUHACIRET ETDILER.


NE MUTLU TURKUM DIYENE.
TURK IRKI SAGOLSUN!

[Cx GOKTURK Cx]

QAANSU UYGUR DOVLETI

UYGUR XANLIGI YIKILDIKDAN SONRA UYGURLARIN BIR KISMI CINDE QAANSU EYALETINE GEDIB 150 ILDEN BERI ORDA YASHAYAN BOYDASHLARI ILE BERABER BIR MUDDET CINE TABE OLDUKDAN SONRA 905-CI ILDE MUSTEQIL DOVLET TESHKIL EYDILER. QITANLAR 907-CI ILDE CININ SHIMAL KISMINA HAKIM OLDULAR VEQAANSU DOVLETI DE ONLARIN TABECILIYINE GIRDI. SONRADAN UYGURLAR 1028-CI YILDA TANTULARA TABE OLUB 1224-CI ILDE MONQOLLARIN (CINGIZXAN)TABECILIYINE KECDILER. BU UYGURLARA SARI UYGURLAR DEYILIR.


NE MUTLU TURKUM DIYENE.
TURK IRKI SAGOLSUN!

[Cx GOKTURK Cx]

SHERQI TURKUSTAN (TURFAN) UYQURLARI

IC ASIYA VE SHERQI TURKUSTANA GEDEN UYGURLAR ORADA DOVLET TESHKIL EDIB OLDURULEN XAQANIN QARDASHI OGLU MENQLINI XAQAN SECDILER. UYGUR DOVLETI MANI MEZHEBINI QEBUL EDEREK 911-CI ILDE ISTIQLALLARINI ILAN ETDILER. 947-CI ILDE ONUN PAYTAXTI KOCO VE YAYLAQ MERKEZI BESHBALIQ IDI. HOKMDARLARINA EYDUQUT, PAYTAXTLARINA DA EYDQUT SHEHERI DEYIRDILER.
UYGURLAR BAREDE EN MUHUM ESER KOCODA CIN SEFIRIVANQ YUN TININ QEYDLERIDIR (981) SHERQI TURKUSTANDA DA MANI,BUDDA, VE HESTORIMEZHEBLERI YAYILDI. 1368-CI YILDA CINDE MINQ XANEDANI IMPARATOR OLUBUYGUR EYDI QUTUNUN HOKUMETINE SON VERDI. UYGURLAR SHERQI TURKUSTANDA BUYUK KULTUR VE MEDENIYYET KURDULAR.



NE MUTLU TURKUM DIYENE.
TURK IRKI SAGOLSUN!

[Cx GOKTURK Cx]

QIRGIZLAR

QIRGIZLAR ESKI TURK ELLERINDEN OLUB YENISEY BOLGE MENTEQESINDE YASHAYIRDILAR. QIRGIZ QIRMIZI ADAM MENSANIN VERIR. 560-CI ILDE MU XAN ZAMANINDA GOKTURKLERE TABE OLDULAR.FITRET DOVRUNDE ISTIQLAL TAPDILAR IKINCI GOKTURK XANLIGI ZAMANI DA YINE DE ONLARA TABE OLDULAR. UYGUR XAQANI MOYINCOR ZAMANINDA ONLARA TABE OLDULAR.840-CI ILDE UYGUR DOVLETINE QARSHI ISYAN EDIB ONLARIN YERINE KECDILER. 920-CI ILDE QITANLAR QIRGIZLARI OTUGENDEN CIXARARAQ, MONQOLUSTANI ELE ALDILAR VE QIRGIZLAR YENE DE ESKI YURDLARINA QAYITDILAR. QIRGIZLAR 1207-CI ILDE CINGIZXANA BAGLANDILAR. LAKIN 1217-CI ILDE SHURESH ETDIKLERI ICIN CINGIZXANIN KICIK OGLU TOLUI TEREFINDEN SHURESHLERI YATIRILDI VE OZLERI DE TOLUI ULUSUNA DAXIL OLDULAR.


NE MUTLU TURKUM DIYENE.
TURK IRKI SAGOLSUN!

[Cx GOKTURK Cx]

OGUZLAR
0GUZLAR TURK ELININ EN MUHUMLERINDENDIR.BU GUNKU TURKLERIN EKSERIYYETI OGUZLARIN OVLADLARIDIR. OGUZLAR VI ESRDE GOKTURKLERIN BIR QISMINI TESHKIL EDEREK SELENQA VE TULA CAYLARI SAHILINDE YASHAYIRDILAR.IKINCI GOKTURK XANLIGI QURULDUGU ZAMAN ILTERISH MEGLUB OLUBYENE DE GOKTURK XANLIGININ ESAS HISSESINI TESHKIL EDEREK ONLARLA BIR ELDEN HESAB EDILIRDILER. BU BAREDE ORXON ABIDESINDE YAZILMISHDIR. YAGBU ZAMANINDA OGUZLAR UC OK VE BUZ OKLAR ADI ILE DESTE VE TESHKILAT HALINDA YASHAYIRMISHLAR. OGUZLAR 24 BOYDAN IBARET OLUB HER QEBILENINOZUNEMEXSUSU MUHURU VAR IDI.
BOZ OKBOYLARI EKSERIYYETI TESHKIL EDEREK BUNLARDAN IBARET IDI: KAYI,BAYAT, ALKA EVLI, KARA EVLI, YIXIR.DOGER, DODURQA, EFSHAR,KIZIK,BIGDELI,KARKIN,.
UC OKLAR ISE: BAYANDIR,BECENE,CAVULDUR,CIPNI,SALUR,EYMUR,ALAYUNT LU,YUREGIR,IGDIR,BUGDUZ,YIVA,KINIKDAN IBARET IDI.
X ESRDE QIPCAQLARIN BASKISINDAN SONRA YAGBU DOVLETI SUQUT ETDI.BU HADISEDE OGUZLARIN MUHUM QISMINE TESHKIL EDEN SELCUQLARIN YAGBUDAN AYRILARAQ KOC ETMISHLER. YAGBUNUN SUQUTUNDAN SONRA OGUZLARIN BIR KISMI XEZERIN SHIMALINA KECEREK QARA DENIZIN SHIMALINDA N AVROPAYA GETDILER. BIR QISMI DE ANADOLU, AZERBAYCANA GELDILER. COK KICIK BIR QISM OZ YERLERINDE KALDILAR. BU GUNKU ORTA ASIYA TURKMENLERI ONLARIN OVLADLARIDIR.


NE MUTLU TURKUM DIYENE.
TURK IRKI SAGOLSUN!

[Cx GOKTURK Cx]

BULGAR DOVLETI
ILK BULGAR TURK DOVLETI 630-CU ILDEBULGAR DOVLETI ADI ILE QUZEY QAFQAZDA QURULMUSHDU. ON OGURLARIN EKSERIYYET TESHKIL ETDIYI BU DOVLET QAFQAZIN SHIMALINDA 630-CU ILDE, YENI EN BIRINCI GOKTURK XANLIGI YIXILDIQDAN SONRA QURULMUSDUR. DOVLETIN QURUCUSU BASHBUF QURD TARIXCILERIN YAZDIGINA GORE ASIYA HUNLARI NESLINDENDIR.
QURDUN OLUMUNDEN SONRA (665)XAZARLARIN BASQISI ILE BULGAR DOVLETI YIKILDI. XALQIN BIR KISMI SHIMALA KOCUB VOLQA VOLQA BULGARLARINI VE YA XARICI BULGARLARI TESHKIL ETDILER. BURDA EKSERIYYETI OTUZ OGUZLAR TESHKIL EDIRDI.
ON OGURLAR MACARLARLA BIRLIKDE QURDUN OGLU BAT-BAYAN BASHDA OLMAQLA XEZERLERE TABE ODULAR. BU GUNKU BALXARLARIN BULGARLARIN NESLINDEN OLMASI GUMAN EDILIR.
BAT-BAYANIN KUCUK QARDASHI ASPARUX OGURLARIN BUYUK BIR KISMI ILE 668 CI ILDE DANUPA TEREF QITDI. 679-CU ILDE YENI BULGAR DOVLETI KURDULAR.


NE MUTLU TURKUM DIYENE.
TURK IRKI SAGOLSUN!

[Cx GOKTURK Cx]

DANUB BULGAR DOVLETI

ASPARUX (679-702)IMPARATOR KONSTANTININ MUQAVIMETINE BAXMAYARAQ DOBRUCANIN CENUBUNDA BULGAR DOVLETINI
YARATDI. BU DOVLET VOLQA BULGAR DOVLETINDEN KUCUK OLSA DA DAHA COK DAVAM ETDI.
DANUB BULGAR DOVLETI TEZLIKLE GUCLENIB 717-CI ILDE EREBLER ISTANBULU MUHASIRE ETDIKLERI ZAMAN BIZANSLILARA YARDIM EDIBICTANBULU MUDAFIE ETDILER.
SONRA BIZANSLILAR BULGARLARIN GUCLENMESINDEN EHTIYAT EDIB BIR NECE DEFE ONLARA HUCUM ETDILER VE PAYTAXTLARI PEREYASLAVI HARABE ETDILER. LAKIN KRIM XAN ZAMANINDA BULGARLAR TEREFINDEN EZILDILER. KRIM XAN EDIRNEYE GELIB ISTANBULU MUHASIRE ETDI (814). LAKIN ELE BU ANDA DAXILI QANAXMADAN OLDU.
KRIM XAN ISTANBULU MUHASIRE ETMEZDEN ONCE SOFIYA NISH VE BELQRADIN QALALARINI ISHGAL ETMISHDI.
KRIM XANIN OGLU OMURTAK TEZLIKLE BIZANSLILARLA 30 YILLIK BARISH MUKAVILESI IMZALADI. OMURTAKIN DOVRU BULGARLARIN EN PARLAK ZAMANI OLMUSHDU. BULGARLAR YERLI XALQLA QARISHMAQ NETICESINDE YAVASH-YAVASH SLAVLASHDILAR. BU HADISE OMURTAKDAN SONRA BORIS XANIN (852-889) MESIH OLMASINDAN SONRA SHIDDETLENDI VE YACASH-YAVASH SLAB IZANS TESIRI ILE BUGUNKI SHEKLINI ALDI.

NE MUTLU TURKUM DIYENE.
TURK IRKI SAGOLSUN!