Kazakistan Türkleri'nde Yemek Kültürü

[Töregene Katun]

"DASTARKHAN" Kazak lehçesinde sofra demektir. Kazak sofrası çok çeşitli zengin bir sofradır. Çeşitli etli yiyeceklerle un ve sütten yapılmış yiyeceklerle süslenir. Kazak Türkleri etli yiyecekleri tercih etmişlerdir. Çok eski zamanlardan beri et yerler. Sofraları etsiz olmaz. Eti özellikle haşlayıp yerler. Kazak Türkleri, koyun, sığır, at, deve ve çeşitli av hayvanları yerler. Etten sucuk, kazkarta ve sur et yaparlar. "KAZKARTA" (At etinden özel olarak sucuk şeklinde kurutulalarak yapılır). "SUCUK" (Her çesit etten yapılır), "SUR ET" (Kurutulmuş koyun ve sığır etinden yapılır). "SUR ET" Kazakistan'da kesim zamanında (soğum zamanonda) kesip alınan koyun, sığır, at ve deve etlerinden senelik et yiyeceğini kurutup alırlar ve dört mevsim yerler.

Kazak sofrası kendi milli içecekleri "KIMIZ" ve "ŞUBAT" sız olmaz. "KIMIZ" sade at sütünden ekşitilerek yapılır. "ŞUBAT" deve sütünden yapılan tatlımsı bir içecektir. Her iki içecek de Kazak Türkleri tarafindan çok sevilen ve içilen içeceklerdir. Bu içecekler aynı zamanda sağlık içinde çok faydalıdır. "IRIMCIK" ekşi sütten yapılır. "KURT" koyun ve sığır sütünden kaynatılıp ekşitilip ve kurutulup yapılır.
Kazak sofrası bayramlarda, düğün ve özel günlerde "BAVURSAK" sız olmaz. "BAVURSAK" hamur dan yağda kızartılarak yapilan yiyecektir.





Yurtta bir Kazak Türkü "KIMIZ" servisi yaparken.




Bu Kazak Türkleri'nin çorbası "SORPA" (et suyunden yapılan çorbadır).




Belki asırlar boyu göçebe hayat tarzı sürdürdüklerininden dolayı, Kazak Türkleri'nin yemekleri çoğunlukla: et, süt, kımız, tereyağı, kuru peynir, sarı peynir gibi hep hayvansal besin türleridir. Kazak Türkleri , tükenmez tarihi boyunca et ve süt yemeklerinin hazırlanması ile alakalı büyük bir tecrübe kazanmışsa, modern yaşam şartları, bu mutfağı sebze, meyve, balık, deniz ürünleri, un mamulleri ile doldurulmuştur.


Fakat yine de Kazak Türkleri'nin yemek kültürünün en başlı ve yegane parçası tabii ki ettir.
Süt ve diğer yemek çeşitleri ondan sonra gelir.
Kazak Türkleri'nin başlıca et yemekleri:
Beşparmak, Kazı, Mantı, Tuşpara, Kurt, Balkaymak, Kakarım köje, Kuırdak
Milli İçecekler: Kımız, Şubat Çorba çeşitleri: Jas sorpa, Ak sorpa, Külşe sorpa, Bozbaş.
Unlu yemekler: Bauırsak, Şelpek, Taba nan, Kuymak Tahil yemekler: Cent, Bökpe, Talkan Tatlılar: Aluva, Şak şak, Şekerli ceviz.


Kazak Mantısı (6 kişilik)



Bu yemek için özel tencere gerekir, beş katlı.
En alt tencere haricinde diğer üst tencereler elek gibi altları deliktir.
Kazak mantısı buharda yapılır.
En alttaki tencerede su kaynar, üsttekilere buharı gider ve mantıyı buhar pişirir.

Malzemeler:
1 kg yağlı kıyma,
3 havuç,
3 soğan,
4-5 yeşil biber,
Bir avuç maydanoz.
Tuz ve biber istenilirse koyulur.

Hamur mazemeleri:
750 gr un,
bir tatli kaşığı tuz,
alabilecek kadar ılık su (normal hamur için).

Hamuru ince açıp, 6 cm x 6 cm dört köşe halinde kesilip
ortasına bir dolu yemek kaşığı karıştırılmış malzemeden koyulup
hamur zarf halinde kapatılır.
Sonra delikli tencereye dizilip suyu 20 dakika kaynatılır.
Sonra servis yapılır.


Sorpa


Etin kaynatılarak elde edilen et suyuna sorpa denilir.
Sorpa, at eti, deve eti, koyun eti, sığır etinden yapılır.
Etler kemikleri ile kaynatılır.
Et kaynatılırken devamli karıştırılır ve üstüne gelen köprükleri alınır.
Sorpa az tuz ile karıstırılarak içilirse, çok lezzetlidir.


Lağman




Hamur için malzemeler: 1 kg un,
2 yumurta,
2 çay kaşığı tuz,
yarım bardak su.

Et suyu malzemeleri: 500 gr et,
300 gr kuyruk yagi,
300 gr lahana, 3-4 sogan,
3-4 patates,
1-2 havuç,
3-4 domates,
3-4 parça sarımsak,
tuz ve biber tat vermek için.

Hamuru tel haline getirilir.
Bunlar tuzlu kaynar suyunda kaynatılır.
Sonra soğuk suda durulanır.
Et suyunu yapmak için et ve kuyruk yağı küçük parçalarda kesilir, patatesler zar halinde kesilir,
havuçlar, lahana ve Türk biberi dilim halinde kesilir.
Soğan yüzük halinde kesilir,
domatesler kayik halinde kesilir ve sarımsak doğranır.
Erimiş yağda soğan yavaş yavaş pişirilir ve sonra üstüne et koyulur ve suyu çekene kadar pişirlir.
Sarımsak, patates, domates, biber ve havuç koyulur.
Bu malzemelerle yarı piştikten sonra su koyulur,
tuz, biber ve lahana koyulur ve bunların hepsi yavaş yavaş pişirilir.
Servis yapılmadan önce hamur telleri kaynamış suda yumuşatılır ve bunlar et suyunla kat kat üst üstüne koyulur.
Lağman büyük bir tabakta servis yapılır.


Kuyrdak

Kuyrdak at, sığır, deve ve koyun etinden yapılır.
Et lokmalık halinde kesilir
ve tencerede yağ koyulup az kızartılır.
Daha sonra az su ilave edilip yumuşuyasıya kadar ateşte pisirilir.
Üzerine tuz ve baharat ilave edilip hazirlanır.
Piştikden sonra istenirse üzerine domates ve maydanoz koyulup servis yapılabilir.


Salma (4 kişilik)

Çorba malzameleri: 1 kg kemikli et, 2 sogan, bir havuç, 25 gr yag (sogan pisirmek için), tuz, kara biber ve maydanoz tat vermek için.
Salma mazemeleri: Bir tas un, 50 gr çorba (veya su), 2 yumurta, bir çay kaşığı tuz.
Hamur un, yumurta ve tuzlu suyundan yapılır. Hamur sigara şeklinde yuvarlanıp katlanır sonra 20 cm uzunluğunda kesilir. Buna Salma denir. Bu Salmalar çorbanın içinde kaynatılır ve keşilmiş soğan koyulur. Salmalar tuz ve defne yapraklarıyla baharatlanır. Servis yapılırken üstüne maydanoz koyulur.


Beşparmak (6 kişilik)



Malzemeler:
3 kg kemikli et (kuzu, koyun veya at eti olabilir),
5 lt su ve tuz.

Hamur malzemeleri:
4 bardak un,
bir yumurta,
bir tatlı kaşığı tuz,
alabilecek kadar ılık su.
Hamur çok sulu ve yumuşak olmayacak.
Et yumuşasıya kadar haşlanır.
Haslanırken köpüğü alınır.
Et pistikten sonra suyundan bir litre et suyu alınıp baska tencereye koyulur.
Hamuru ince açılıp dörtgen şeklinde kesilip beş-altı parça halinde et suyunda 2-3 dakika kaynatılır.



Sonra büyük bir tabağa koyulur
ve etide üstüne koyulur ve servis edilir.
İstenirse biraz patates, biraz havuç, et suyunda kaynatilip tabağın üstüne süs olarak koyulabilir.
İstenirse ayrıca eti bandırıp yemek için bir tasa et suyundan koyulup ve tuz koyulup ve soğan koyulup servis edilir.

Kaynak

[uluKaan]

Çox SAqolasın! Tanrının yardımıyla Haziran ayında Kazakistanda olacam! bunların hepsinin tadına birer-birer baxmalıyam! Özellikle Kımız :)