izmir/Karşıyaka

[Alp Türk]

Eski İzmir'in yerleşim alanı Bayraklı Karşıyaka sınırları içindedir. Bu Karşıyaka için hem bir övgü kaynağı hem de yatırım alanıdır. Eski İzmir Ege tarihinin AİOL-İyon kültürünün merkezi, odak noktasıdır. Ozanların hocası Homeros burada doğmuş, destanların yücesi burada yazılmıştır. İliada ve Odeysseia burada yazılmış ve dünyaya, çağlara ışık saçmıştır. Çağdaş uygarlığın, kültürün, tarihin temelinde İzmir-Karşıyaka vardır.
Karşıyaka Yamanlar Dağı'nın eteği ile deniz arasında kalan, eskilerin "Kordelya" da dedikleri bir eğlence ve dinlenme yeridir. Kafeleri, lokantaları, barları, sahil banyoları ile sahilde bin Avrupa şehri, Soğukkuyu taraflarıyla bin Türk şehri değerlendirmeleri Karşıyaka içindir.
Karşıyaka'nın eski ismi Cordelieu veya Cordelio idi. Cordelio ismi, Richard Coeur de Lion'dan gelmektedir. (Arslan Yürekli Rişar) Coeur de Lion'un sondaki "n" harfi yüzyıllar içinde kaybolmuş ve Cordelio olmuştur. 1190'lı yıllarda 3. Haçlı Seferi'ne katılan ve Selahattin-i Eyyübi'ye karşı çarpışan Arslan Yürekli Rişar'ın İzmir'e geldiği bilinmemekle beraber, karayolundan Kudüs'e giden bazı hıristiyan şövalyeler grubu, İzmir'in karşısındaki ormanlık sahil şeridine gelmişler ve ordugah kurmuşlardır. Buraya Avrupa'nın en şanlı kahramanının adını vermişlerdir.
Türkler de en eski çağlardan beri İzmir'in karşı sahiline Karşıyaka demişlerdir. 1081'de İzmir'de Çaka Bey döneminde ve daha sonra Aydınoğlu Umur Bey zamanındaki İzmir savaşlarında "Karşı-yaka" ve "karşı-sahil" tariflemesi, Selçuklu silahşörleri arasında söylenegelmiştir.
Karşıyaka'nın en önemli özelliği, denizin kenarına kadar inen Yamanlar ormanları, yemyeşil bahçeleri ile İzmir'de bir mesire ve eğlence yeri olarak parlamasıdır. 18. yy.'ın sonuna kadar bu bölgeden gelip geçmiş ünlü batılı seyyahlar Cordelio denilen bu cennet yeşili, sahili anlatmadan edememişlerdir. 18. yy.'da Karşıyaka, özellikle zeytinlikleri ile ünlü bir köy olarak kayıtlarda geçmektedir.
1865 yılında geçen tren yolu Karşıyaka'nın hızla gelişmesine yol açmıştır. 1891 Aydın Vilayet Salnamesi'ne göre 832 ev ve 1080 kişilik bir nüfus vardır. 1884'te kurulan Hamidiye Vapur Şirketi'nin Karşıyaka'daki tahta iskeleye vapur seferlerine başlaması, gelişmeyi daha da hızlandırmıştır.
Bu yıllarda Karşıyaka'da ikili bir yerleşme atbaşı ilerlemiştir. Sahil şeridine, buradan büyük arsalar alan levantenler ve yabancı tüccarlar yerleşerek yalılar ve köşkler yapmaya başlamışlardır. İzmir Tümen Komutanı Giritli Ferik Hüseyin Hilmi Paşa ise Soğukkuyu civarını Türklerin iskanına açmıştır. Böylece yüzlerce yıl önceden Yamanlar'ın Alurca-Sıralıköy yörelerinde yaşayan Türkler yaygın bir şekilde Soğukkuyu'ya yerleşmeye başlamışlardır.

Karşıyaka'nın ilk Belediye Başkanı
Çömezzade Hacı Mehmet Efendi

Karşıyaka'nın ilk Belediye Başkanı Çömezzade Hacı Mehmet Efendi, 1874'te Soğukkuyu Camii'ni inşa etmiş ve beldeye büyük hizmetler vermiştir. İzmir Tümen Komutanı Ferik Hoca Osman Paşa, tramvay caddesi üzerinde çarşıya doğru ikinci camiyi inşa etmiştir. Bu yıllarda levantenlerin mülkiyetindeki sahildeki evler daha çok yazlık sayfiye olarak kullanılır, Pazar günleri kordon boyu çok kalabalık ve şenlikli olurdu. Papa Scala veya Papas Köyü olarak isimlendirilen Bostanlı ise Menemen'in karpuz ve kavununun boşaltıldığı, gemilere yüklendiği bir iskele idi. Türkler de bu yüzden ona Bostanlı demişlerdir.
Bağımsız belediye olarak 1984 yılında kurulmuş olan Karşıyaka Belediyesi'nin bu tarihten sonraki ilk Belediye Başkanı Nevzat Çobanoğlu'dur(1984-1988). Daha sonra Cihan Türsen(1989-1994), A.Kemal Baysak(1994-1999), Şebnem Tabak (1999-2004) Belediye Başkanlığı görevlerinde bulunmuştur. Şu anki Belediye Başkanı Cevat Durak'tır.

[Alp Türk]

Milli Mücadele'de KARŞIYAKA

KARŞIYAKALILARIN Atatürk'ün kendi taraftarı olduğunu ispatlarken üzerinde durdukları ilk konu kulübün Milli Mücadele'deki yeri oluyor. KARŞIYAKASPOR KULÜBÜ, 1 KASIM 1912 günü KARŞIYAKA Mumaresei Bedeniye Kulübü asıyla daha sonraki yıllarda bir kuvayı milliye kahramanı olarak anılan Zühtü Işıl ve silah arkadaşları tarafından kuruluyor. Zaten kulübün renkleri de Türklüğün en önemli iki değerinden geliyor. KARŞIYAKA kırmızısını bayraktan, yeşilini ise İslam'dan alıyor. Atatürk de kulüp yöneticilerinin Milli Mücadele'deki etkinliklerini karşılıksız bırakmamış. Örneğin İzmir'in düşman işgalinden kurtuluşundan sonraki ilk gün yani 10 eylül 1922'de bu şehirde bir karargah oluşturmasını istediğinde adres olarak dönemin KARŞIYAKASPORKULÜBÜ başkanı Sadi İPLİKÇİ'nin köşkünü göstermiş. Artık herkes tarafından bilinen, Atatürk'ün ayaklarının altına yunan bayrağının serilmesi ve kendisinin bunu başka bir milletin değerlerine böyle hakaret edemeyeceğini söyleyerek yerden kaldırması olayı da bu köşkte yaşanmış.

Atatürk'ün KARŞIYAKA'ya olan ilgisi elbette bu olaylarla sınırlı değil. Milli Mücadele döneminde ve sonrasında İzmir'e yaptığı her ziyarette KARŞIYAKA kulübü'nü ziyaret eden Gazi, defalarca futbol ve tenis takımlarının antrenmanlarını da izlemiş. Kulübün armasında Ay Yıldız kullanılması emrini de bizzat kendisi vermiş. Bugünkü KARŞIYAKA yönetiminin Atatürk'ün KARŞIYAKALI olduğunu ispatı için ortaya koydukları en önemli deliller, kendisinin kulübe yaptığı iki ziyarette imzaladığı hatıra defterindeki yazılar. İlk yazı 13 ekim 125 tarihini taşıyor, ikincisi ise 24 haziran 1926.. Gazi bu yazılarında deftere şu notları düşüyor: "KARŞIYAKA SPOR KÜLÜBÜ' nde karşı karşıya bulunduğum gençlik iftihara şayandır. Bu gençlik muvacehesinde istikbalin kuvvetli saadeti ne bariz görünmektedir. "bu defaki ziyaretimde geçen aylara masruf mesi ve hikmetin kıymetli asarını gördüm. Teşekkür ve tebrik ederim."

ATATÜRK 11 Ekim 1925'te KARŞIYAKALILARA hitaben Naim Palas Oteli'nin balkonunda yaptığı konuşmasında, burayı ne kadar çok sevdiğini anlatmak için şu sözcükleri tercih ediyor:"İzmir'in KARŞIYAKALILARI; sizi derin muhabbetle selamlarım…Ben bütün İzmir'i ve bütün İzmirlileri severim. Güzel İzmir'in temiz kalpli insanlarının da beni sevdiklerinden eminim. Yalnız, bir rastlantı beni KARŞIYAKA'ya daha fazla bağlamıştır. KARŞIYAKALILAR, annem sizin sinenizde sizin topraklarınızda yatıyor. KARŞIYAKALILAR, İzmir'i gördüğüm gün, öncelikle KARŞIYAKA'yı ve orada da sizin Türk topraklarınızda yatan anamın mezarını gördüm."

Evlenmek için KARŞIYAKA'lı bir kızı annesinin defnedilmesi için ise KARŞIYAKA'yı seçen Atatürk'ün doğal olarak KARŞIYAKALI olduğunu düşünen bugünkü KARŞIYAKALILAR, bu özellikleriyle kendilerini ayrıcalıklı sayıyorlar ve atık Atatürk'ün hangi takımı tutuğu tartışmalarının bitmesi gerektiğini düşünüyorlar.