MEMMED EMIN RESULZADE

[Cx GOKTURK Cx]

MEMMED EMIN RESULZADE

31 yanvar 1884-cü ilde Bakının Novxanı kendinde dünyaya göz açmışdır. İlk tehsilini maarifperver ziyalılarımızdan Ç. M. Qenizadenin ilk defe esasını qoyduğu ve müdirlik etdiyi 2-ci «Müselmani ve rusi» mektebinde almışdı. Şer ve meqaleleri ile o dövrün tanınmış qezet ve jurnallarından «İrşad», «Tereqqi», «Füyuzat» ve b. metbuat orqanlarında feal çıxış edirdi. Genc yaşlarından inqilabi herekata qoşulmuş, Settarxanın rehberliyi ile İran monarxiyasını silkeleyen milli-azadlıq mübarizesine reğbet beslemiş, bu herekatın fedaileri ile görüşmüşdür. O, 1910-cu ilde İran Demokratik partiyasının özülünü qoyanlardan biridir. 1911-ci ilin oktyabr ayında Bakıda Tağı Nağı oğlu, Mehemmed eli Resulzade ve Abbas Kazımzadenin qurduğu «Türk edemi-merkeziyyet Müsavat» firqesinin tezlikle üzvü olur ve onun liderlerinden birine çevrilir. M. e. Resulzade 1917-ci ilin oktyabr ayında Müsavatın Bakıda keçirilen 1-ci qurultayında partiyanın MK-nın sedri seçilir. Ondan evvel ise Rusiya Dövlet Dumasının deputatı vesiqesini daşıyırdı.
Zaqafqaziya Seymi 26 May 1918-ci ilde Gürcüstanın özünü müsteqil elan etmesi ile parçalandı. Seymin Azerbaycan nümayendeleri mayın 28-de Tiflisde keçirilen iclaslarında Azerbaycan Xalq Cumhuriyyetinin istiqlal beyannamesini elan etmekle yanaşı M.e.Resulzadeni Milli Şuranın sedri seçdiler. Onun haqqında «Azerbaycan» qezetinin 1918-ci il tarixli 35-ci nömresinde bele yazılırdı:
«Sevgili müherrimiz, istekli natiqimiz, millet yolunda canını nisar eden cemaet xadimimiz Resulzade Mehemmed emin cenabları 3 gündür şeherimize varid olmuşdur. Azerbaycan imaretinin binasını qoyan, bu uğurda qeyretli heyatını tehlükeye atmış olan Mehemmed emin efendi biz Azerbaycan türkleri ücün işıqlı bir ulduz rolu oynayaraq istiqlali milli yolunu Nikolay ve Protonov dövrünün zülm gecelerinde bele böyük bir xidmet göstermişdir. Hele növcavan iken 1905 inqilabından sonra meydani-siyaset ve ictimaiyye atılaraq o vaxt yenice tesise başlayan milli-siyasi teşkilatımızda mühüm mövqeler tutduqdan sonra irtica dövrünün hülulile rus qara güruhunun qezebine giriftar olub İrana qaçmış ve orada dexi müselmanların menafeini canından eziz tutaraq İran inqilabçıları ile el-ele vererek bir terefden «İrani-nou» qezetesi neşrile milletin fedailer zümresinde Mehemmed eli şahın yakıcı, yıkıcı keyf maişası müqabilinde mübarize etmişdir... Bakının Rusiyayamı, Azerbaycanamı mexsus olması meselesinde Mehemmed emin efendi tarixi, medeni, iqtisadi deliller ile Bakının Azerbaycanın başı ve gözü olduğunu isbata qalxmışdı ve haqqımızda bunca haqsızlıq işlemiş olan dövletlere protesto verdi. 20 yaşından bu günedek 31 il müddetinde Türklük, İslamlıq, Hürriyyet ve İstiqlaliyyet uğrunda Mehemmed emin efendi fövqelade fedakarlıq göstermişdir.»
1920-ci ilin 27 aprelinde axşam saat 11-de Azerbaycan Cumhuriyyeti Meclisi-Mebusanın fövqelade iclasında ses çoxluğu ile 7 bendlik qerar esasında hakimiyyet dinc yolla kommunistlere tehvil verildi. Az sonra repressiyalar başlamış yalnız B.İ.Stalinin bu işe müdaxilesinden sonra azad edilmişdir. Bir müddet Moskvada işlese de 1922-ci ilden Mehemmed emin beyin taleyinin mühaciret dövrü başlayır. Türkiyede ve Almaniyada yaşadığı illerde «esrimıziın Seyavuşu», «İstiqlal mefkuresi ve genclik», «Çağdaş Azerbaycan edebiyyatı», «Çağdaş Azerbaycan tarixi» ve s. eserlerin müellifidir.
Azerbaycan xalqının vetenperver oğlu görkemli siyasi xadimi Mehemmed emin Resulzade 1955-ci il Martın 6-da Ankarada şeker xesteliyinin uzun müddetli ezabları içerisinde 3 defe AZERBAYCAN! AZERBAYCAN! AZERBAYCAN! deyerek gözlerini ebedi yummuşdur.



NE MUTLU TURKUM DIYENE,
TURK IRKI SAGOLSUN!

[Bilge xaqan]

M.E.Resulzade haqqinda soylediyiniz fikirlere gore size minnetdarim.M.E.Resulzade Azerbaycan Turk Cumhuriyyetinin yaradicisi olmusdur.O, Azerbaycan Turk halkinin olmez lideri olmusdur.O, butun omrunu kendi veteninin istiqlaliyyetine hesr etmisdir.Olurken bile kendi veteninin adini sayiqlamisdir.Esq olsun bu yuce sehsiyyete. Allah onu rahmet elesin!

[Küçük Göy Börü]

sağolasın...emeğine sağlık, ey Türk.