Azerbaycan Türklerinin Lehçesini Öğrenmek

[Başkan Denktaş]

Kandaşlarım Azerbaycan Türklerinin kandaşlarımızın lehçelerini yazmak ve konuşmak için öğrenmek istiyorum yazılı bir kaynak var mı? Yada yardımcı olabilecek kandaşlarım var mı?

Özellikle değeri yüksek Göktürk kandaşımın tecrübelerine ihtiyacımız var.

[gunashsolmaz]

aziz turk soydasim man bir azarbaican turkuyam guneyde yasayan azarbaican turku.oz dilimi chok sevmeme ragmen oz dilimde tehsil ala bilmedim malesev ancak bildiyim kadarile size yardim etmek beni chok sereflendirecek
yasasin goca babak

[ASENA]

EENELİKLER!
BEN DE BIR AZERBAYCAN TÜRKÜYÜM. BÜTÜN TAHSİLLERİMİ DE ANA DİLİMDE ALDİM. BU KONUDA YARDİMCİ OLA BİLİRİM. TÜRKİYE TÜRKCESİYLE AZERBAYCAN TÜRKCESİ ARASINDA BÜYÜK FARK YOK. SADECE BİR KAC KELİME VAR Kİ, ONLARIN MANASINI BİLMEK GEREKİR. BU KELİMELERSE EDEBİYYAT OKUDUKCA ÜZE CİKAR. BİLMEDİYİNİZ KELİMELERİN MANASINI ANLATA BİLİRİM. İSTERSENİZ BURDA AZERBAYCAN TÜRKCESİNİN SÖZLÜYÜ BAŞLIĞI ACALIM VE KİM HANGİ SÖZÜN MANASINI BİLMEK İSTERSE ORAYA YAZSIN CEVABINI BEN YAZARIM.


TÜRKÜN TÜRKDEN BASQA DOSTU YOXDUR.

[Başkan Denktaş]

Kandaşlar ilginiz için teşekkür ederim.Sözlük ve günlük konuşma örneklerinden başlayabiliriz.

[ASENA]

ÖRNEK-(NÜMUNE)

Qarşıdan Azerbaycan xalqının şerefli tarixi günlerinden biri olan "21 Azer" herekatının 62-ci ildönümü gelir. Yaxın tariximizde, 1945-ci il dekabrın 12 de (hicri teqvimile Azer ayının 21-i) Güney Azerbaycanda Seyid Cefer Pişeverinin rehberliyi ile başlanan ve qelebe ile neticelenen xalqımız üçün çox önemli bir hadise baş verdi. Tarix sehifelerine "21 Azer herekatı" adıyla düşen bu günde milli ve demokratik qüvveler Azerbaycanın Güneyinde milli hakimiyyet qurdu. "21 Azer herekatı"nın en başlıca nailiyyeti azerbaycan dilini resmileşdirmek, onu dövlet idarelerinde, medeni-maarif ve sehiyye müessiselerinde işletmekden ibaret idi. Milli hakimiyyet, uzun iller Azerbaycan türklerini esaretde saxlayan fars rejimini mecbur etdi ki, herekat rehberleri ile müzakire aparsın, onlarla saziş bağlasın ve Azerbaycanın milli herekatının neticelerini resmiyyetle tanısın. "21 Azer herekatı", sözün bütün anlamında, esrler boyu Azerbaycanın Güneyinde aparılan mübarizenin yüksek zirvesi idi. Bu herekatın eks sedası az bir zamanda bütün dünyaya yayıldı. Ancaq tessüfler olsun ki, xalqımızın bu qelebesinden xoflanan fars rejimi herekatın uğurunu sarsıtmaq ve herekatçıları mehv etmek ücün var qüvvesiyle çalışırdı. Ne yazıq ki, xarici qüvvelerden ve dünya xeritesinde böyük TÜRKdövletini görmek istemeyen TÜRKdüşmenlerinden yardım alan fars rejimi milli hökumetimizi devirmeye müesser oldu. Azerbaycan Mili Hakimiyyeti çox qısa müddet erzinde mövcud olsa da, arxasınca ne tarixden, ne de yaddaşlardan silinmeyen bir iz, bir mekteb buraxdı. Milli hökumet süquta uğrasa da, minlerle insan amansızcasına qetle yetirilse de, insanların üreyinden heç bir zaman hür yaşamaq eşqi çıxmadı.

netice- sonuc
nealiyyet-ugur
dovlet idaresi- dovlet kurumlari
xoflanmaq- huylanmaq
qisa muddet erzinde - kucuk zaman kesiminde (icinde)
mekteb- okul
suquta ugramaq-mahv olmak

[ASENA]

ESENLILKER! DAHA KOLAY OLSUN DEYE BUNU DA KULLANABILIRSINIZ.

http://www.luget.net/

[Aydın Çeri]

Asena Hanım,

İlk önce zamanları ele alabilir misiniz? Arkadaşlara daha yararı olur

[ASENA]

AYDIN BEY, ANLAMADIM NE DEMEK ISTEDIYINIZI.

[Aydın Çeri]

ASENA adlı üyeden Alıntı

AYDIN BEY, ANLAMADIM NE DEMEK ISTEDIYINIZI.

Anadolu Türkçe'sindeki zaman ekleriyle Azerbaycan Türkçe'si zaman ekleri birbirinden biraz farklı.

Mesela,

Bakü'ye gelib. Bakü'ye geldi .

İşte bu zaman eklerindeki farklılıkları anlatabilri misiniz ?

Şimdiki zamanda -yor ekinin karşılığı Azerbaycan Türkçe'sinde nedir?Yoksa aynı mıdır?

-di'li geçmiş zaman, -miş'li geçmiş zaman, geniş zaman(msl:gelir,oynar), gelecek zaman.

Bu zaman çeşitleri Azerbaycan Türkçe'sinde nasıl ifade edilir?

[ASENA]

AZERBAYCAN TÜRKCESİNDE İNDİKİ ZAMAN FELLERİNİN (BENCE TÜRKİYE TÜKCESİNDE EYLEM ADLANİR) SONUNA YOR SONLUGU ELAVE EDİLMİR. SADECE SÖZÜN KENDİSİ İŞLENİRŞ O YÜZDEN SİZLERE SÖZ TAMAM GELMEYE BİLİR. MESELA,
GEDİYORUM-GEDİREM
BAKİYORUM-BAXİRAM
İSTİYORUM-İSTEYİREM,
ALİYORUM- ALİRAM,
SEVİYORUM-SEVİREM,
BAĞLIYORUM-BAGLAYIRAM,
KOŞUYORUM-QACIRAM
OKUYORUM-OXUYURAM VE S.


KECMİS ZAMANİNSA BİR KAC FORMASİ VAR. ESASEN KECMİS ZAMAN DI,Dİ,DU,DÜ SEKİLCİLERİYLE (SONLUKLARIYLA) DÜZELİR.

GETDİ, BAXDI, VURDU, ÖLDÜRDÜ.

MIŞ, MİŞ, MUŞ, MÜŞ SEKİLCİLERİYLE DÜZELEN FELLER DE KECMİŞ ZAMANA DAHİL, AMMA, ONLARA FELİN REVAYET VE HİKAYE ADLANIR. BU SONLUQLAR BAZEN KÜCÜLEREK Dİ-DI-YE CEVRİLİR. GEDİRMİŞ, UCURMUŞ, BAXARMIŞ.
GETMİS İDİ-GETMİSDİ
QALXMİŞ İDİ - QALXMIŞDI KİBİ.

GELECEK ZAMANDA DA İSE ACAQ-ECEK,YACAQ-YECEK SEKİLCİLERİNDEN İSTİFADE OLUNUR.
MESELA,
GELECEK, GEDECEK, OTURACAQ, BİLMEYECE, BAXMAYACAQ VE S.

BÜTÖVLÜKDE FEL (EYLEM) BAHSİ COK AGIR VE YÜKLÜ BİR BÖLÜM. O YÜZDEN BEN KÜCÜK HİSSELERE KİBİ SİZLERE İZAH EDE BİLİRİM.

[Başkan Denktaş]

Asena kandaşım emeğine sağlık evet böyle günlük konuşma terimleri olursa daha iyi olacak.

[GökTürkAlp]

Bende aklıma gelen Azerbaycan lehçesinde ki kelimeleri yazayım.
Nerdesen-Hardasan
Nasılsın-Necesen
Gaş Gabağ Tökmek-Yüz asmak
Şimdi-İndi
Rüzgar-Külek
Deli-Giç
Büyük-Yeke
Hırda-Küçük
Yeke-Büyük
Herslenmek-Sinirlenmek
Gaçmak-Koşmak
Uşağ-Çocuk
Tapmak-Bulmak Tapamamak-Bulamamak (Mesela galemimi tapammıram)

[Selin]

Ayrıca Azeri Türkçe'sinde -mi (-mı, -mu, -mü) soru edatı da genel olarak kullanılmaz.

Örneğin:
Bize gelesen? - Bize gelecek misin?

Yeterlilik yardımcı fiili olan "-e bilmek" de Türkiye Türkçesinde olumsuz fiillerde kullanılmamakta, oysa Azeri Türkçe'sinde kullanılmaktadır.

Örneğin:
Size gelemiyorum. - Size gelebilmirem.
Size gelemem. - Size gelebilmenem.

Azeri Türkçesi'nde vurgu ve tonlama da oldukça önemlidir. Teoride verilen örnekler yeterli olmamakla birlikte, birebir duyarak öğrenilirse daha sağlıklı olur.

Seneye, "Türk Lehçeleri ve Türkiye Türkleri'ne Soydaş Lehçe Öğretimi" adlı bir ders alacağım. Şimdilik gündelik hayattan verdiğim örnekleri seneye daha bilimsel bir tabana dayandırarak burada vermek isterim.

Esenlikler.

[Kutlu]

Esenlikler.

Çağdaş Türk lehçelerine giriş adlı dersimizde kaynak olarak kullandığımız, Prof. Dr. Ahmet Ercilasun'un "Türk lehçeleri grameri" adlı eserinin Azerbaycan Türkçesi ile ilgili bölümünden çok faydalandığımı belirtmek isterim. Her türlü ekler, fiiller, kipler çok güzel anlatılmış.

[GÜLER TÜRK]

Azerice, Azeri Türkçesi değil; Azerbaycan Türkçesidir. Dikkat edelim.