TURKCE IBADET NASIL KABUL EDILDI?

[okan]

9 Haziran 2006
Özdemir İNCE

Türkçe ibadet nasıl kabul edildi?


ARALIK 1931- Mustafa Kemal Paşa’nın emriyle dokuz ünlü hafız, Dolmabahçe Sarayı’nda ezanın ve hutbenin Türkçeleştirilmesi çalışmalarına başladı.

10 Ocak 1932- Türkçe ezan için konservatuvar üyesi İhsan Bey’in yaptığı bestenin kısa zamanda öğretilemeyeceği anlaşıldığından, geçici olarak ezanın asli şekliyle okunmasına izin verildi.

22 Ocak 1932- Kuran’ın Türkçe tercümesi ilk kez İstanbul’da Yerebatan Camii’nde Hafız Yaşar (Okur) tarafından okundu.

29 Ocak 1932- Sultanahmet Camii’nde sekiz hafız tarafından Türkçe Kuran okundu.

30 Ocak 1932- İlk Türkçe ezan Hafız Rifat Bey tarafından Fatih Camii’nde okundu.

3 Şubat 1932- Kadir Gecesi’nde Ayasofya Camii’nde halkın büyük ilgisiyle Türkçe Kuran, tekbir ve kamet okundu.

5 Şubat 1932- İstanbul Süleymaniye Camii’nde ilk Türkçe hutbe okundu.

18 Temmuz 1932- Diyanet İşleri Riyaseti, ezanın Türkçe okunmasına karar verdi.

26 Eylül 1932- Yurdun her yerindeki Evkaf Müdürlüklerine Türkçe ezan metni gönderildi.

1 Şubat 1933- Bursa’da gösteri yapan gericilere Mustafa Kemal şu yanıtı verdi: "Konunun aslı esasında ’din’ değil ’dil’dir. Kesin olarak bilinmelidir ki Türk milletinin milli dili ve milli benliği, bütün hayatında hákim ve esas kalacaktır."

4 Şubat 1933- Müftülüklere ezanı Türkçe okumalarını, buna uymayanların ’kati ve şedid bir şekilde’ cezalandırılacaklarını bildiren bir tamim gönderildi.

* * *

16 Haziran 1950- Ezanın Arapça okunması yasağı kaldırıldı.

* * *

Orhan Veli’nin, "Şairin Dehası"nı kanıtlayan bir başka yazısı daha var. O da kendi yayınladığı Yaprak (15 Haziran 1950) dergisinde yer aldı:

Ezan Hürriyeti

"Ezan konusu üzerinde başbakanın görüşünü savunanlar dediler ki: ’Gerçekten laik, gerçekten demokrat bir memlekette ibadet kanunla bağlanamaz.’ Bir bakıma doğru, ama kazın ayağı büsbütün de öyle değil. Gerçekten demokrat bir memlekette kanunla bağlanamayacak daha birçok şey vardır. Bunların başında fikir hürriyeti, söz hürriyeti, vicdan hürriyeti gelir. Memleketimizde bunların hepsi kanunlarla, hatta kanunsuzluklarla bağlı dururken işe ezan hürriyetinden başlamak bize biraz da leğen örtüsünden başlamak gibi göründü.

Mademki Demokratız

Gerçekten demokrat bir memlekette ibadet kanunla bağlanmaz. Ancak biz düpedüz demokrat bir memleket değiliz. Biz devrim içinde olan bir memleketiz. Bu yüzden de birçok şeyi kanuna bağlamışız. Başka memleketlerde sadece bir örf işi, bir gelenek işi olan kıyafeti bizim memleketimizde kanun tespit etmiş. Başka memleketlerin kanları ile kurdukları demokrasiyi bile biz kanunla yaratmışız. Bu kanunlardan, devrimimize zarar verecek olanlar bir yana, birçoğuna dokunmasak herhalde iyi ederiz.

Çünkü ezan hakkındaki kanunu kaldırdıktan sonra kıyafet kanununu, yazı kanununu falan da kaldırmamak için sebep yok. Öyle ya, madem ki demokrat bir memleketteyiz, isteyen fes giyer, isteyen sarık sarar, isteyen tahsilini Arap harfleriyle yapar, isteyen tekke açar, isteyen büyücüye gider, isteyen muska yazar."

* * *

[Gök Yeleli Bozkurt]

Din Arap'a değil, insanlığa indiyse; uygulanmasının Arap'ın dilinde olması şart değil demektir.

Biz Türk soylulara yakışan, dini, aşağılık ve kavm-i necaset olan Araplar'ın iğrenç kültüründen ve dilinden arındırmaktır.

Gün Arapçı şeriat köpeklerinin günü. Ama gün gelecek, devran dönenecek ve roller değişecektir. İşte O zaman, ezan da Türkçe olacak, dualar da Türkçe okunacak kısaca, ibadet tamamen Türkçe olacaktır.

Türklüğe ve Türk'ün değerlerine düşman olan tarikat köpekleri, erkekliğin yüz karası sümüklü Fettoş Zırlayanzade efendi ile Tayyib de leşleri olduğunda leşlerinin ardından lokma döktürüp, helva dağıtmasınlar yoksa Türk'ün ulu kamları bir gün bunun hesabını onlardan sorarlar!

[İsenbike]

Başbuğ Atatürk, 1 Kasım 1937'de TBMM'nin son açılış konuşmasını şu cümlelerle noktalamıştır:

"Bizim prensiplerimizi, gökten indiği sanılan kitapların dogmalarıyla asla bir tutmamalıdır. Biz ilhamlarımızı gökten ve gaipten değil, doğrudan doğruya hayattan almış bulunuyoruz.Bizim yolumuzu çizen içinde yaşadığımız yurt, bağrından çıktığımız Türk Milleti ve birde milletler tarihinin binbir facia ve ıztırap kaydeden yapraklarından çıkardığımız neticelerdir." diyerek bir takım şarlatanların gün gelip dini kullanarak insan hayatını akıl ve ilimden uzaklaştıracaklarını tahmin etmiş ve hayata geçirmiş olduğu değişimlerin de ilhamını sadece bilimsel gerçekliklere dayandırdığının izahını etmiştir.

Başbuğun en büyük dileği; Arap ipoteği altında kalmış ve Arap kültür sömürgesinin bir nevi hammaddesi haline gelmiş olan Türk insanının kendi dilinde ibadet etmesi idi.

Ben inanıyorum ki, kısa bir zaman içinde, Türk insanı arabın dilini tekrarlayan kurulu bir saat olmadığını kavrayacak ve Tanrı'ya olan ödevini anadiliyle yerine getirecektir.

[bolulu_fedai]

siz dinin üzerine yüreyeceğinize önden türk düşmanlarına karşı birlik olun dini herkes ezer ne olacak ha.ama önemli olan türk düşmanlarına karşı birleşmektir.siz hiç bir hacanın veya tarihe bakıldığında bir din büyüğünün türk düşmanı oluğu görülmüşmü.paylaşımı yapmışsınız tamam güzel ama müslümanı her kelimeniz rencide ediyor.madem türklüğe sadıksınız atmıza o hiç bir zaman böle kelimeler kullanmamıştır.
siz ancak islamı ezer ve dedikleriniz lafda kalır.

[Gökhan]

bolulu_fedai´adlı üyeden Alıntı

siz dinin üzerine yüreyeceğinize önden türk düşmanlarına karşı birlik olun dini herkes ezer ne olacak ha.ama önemli olan türk düşmanlarına karşı birleşmektir.siz hiç bir hacanın veya tarihe bakıldığında bir din büyüğünün türk düşmanı oluğu görülmüşmü.paylaşımı yapmışsınız tamam güzel ama müslümanı her kelimeniz rencide ediyor.madem türklüğe sadıksınız atmıza o hiç bir zaman böle kelimeler kullanmamıştır.
siz ancak islamı ezer ve dedikleriniz lafda kalır.

Tosun bize soru soracağına kendin müslümanım deyip de Türklük için birşey yapmış tek bir kişi göster de görelim. Adın bile arapçadır ve bundan rahatsız olmuyorsundur. Suç dinin değil demek de gerçeklerden kaçmaktır.

Bu otağda din konusundan önce Türklük konusunda hassas olanlar yazabilir. Çünkü islam Türk'ü değil, Türklük islamı yüceltmiştir. Aksini iddia eden Türkler dışındaki müslüman olup ilkelliğe ve ahlaksızlığa devam eden milletleri görsünler.

Üyeliğin iptal edilmiştir.

[SAFKAN]

KURAN DİLİ ARAPÇADIR,
TÜRKÇE MEALİ OKUNUR ANCAK SÜNNETİ ARAPÇA OKUMAKTIR.

[İsenbike]

Araplar, tüm dünyada dillerini egemen kılabilmek için ve bu sayede kültürlerini yayabilmek için Kuran'ın ilk haliyle okunması konusunda bir mecburuiyet getirmişlerdir. Bu mecburiyeti de yumuşak göstermek için adına da sünnet koymuşlardır. Bunca zamandır bir çok insanın kulaktan dolma fikirleri ve işlerine geldiği gibi dini yorumlaması yüzünden işte bu tip bilgisiz, okumaktan aciz, normal yaşamlarında dine yönelik bir eylem göstermeyen fakat iş lafa geldiği zaman aslan gibi(!) kükreyen insanlar türemiştir. Türkçe ibadet konusundan rahatsızlık duyan birinin buraya üye olup bize o değerli bilgilerini sunmasını keyifle karşılıyorum. Çünkü doğru bilgiye karşıt olarak her zaman uydurma fikirler türemiş ve her zaman türeyen bu uydurma fikirlerin en az onlar kadar yalana bulaşmış bekçileri olmuştur. Bugün beğenmediğimiz ve ahlaki konularda yozlaşmış Avrupa uzaya demir atarken, içimizdeki arapçıların hala bu tip sığ konularda takılıp kalmaları ne kadar acı verici bir durum. Bizdeki tüm geri kalmışlığın, sanatta bilimde ve fende ileri gidememenin tüm sorumlusu, beynini cahiliye devrinden çıkaramayan bedevi özentileridir.

[Türkmen İhtilali]

SAFKAN´adlı üyeden Alıntı

KURAN DİLİ ARAPÇADIR,
TÜRKÇE MEALİ OKUNUR ANCAK SÜNNETİ ARAPÇA OKUMAKTIR.

Konu din olunca fetva veren çok oluyor! Herkes müftü...

[Efe Sumen]

en dayanamadıgım seyde bu konusanların,neye inandıklarını bile dogru dürüst bilmemesi.
Şu sünnettir bu bilmem ne şu günah,bu farz diyenlerin hepsi eminimki bunlarıda okuyarak söylemiyor ondan bundan duymasıyla yaslıların anlatmasıyla kulaktan duyma bilgilere kendilerini inandırmıslar bide insanlarada öyle anlatıyorllar... Din bukadar basitmidirki ya... Bunların hicbirinin Türk'ün asaletini tasımadıgıda kesin

[IRKÇI ŞAMAN]

SAFKAN´adlı üyeden Alıntı

KURAN DİLİ ARAPÇADIR,
TÜRKÇE MEALİ OKUNUR ANCAK SÜNNETİ ARAPÇA OKUMAKTIR.

Bu kadar sünnete önem veriyorsan deveye bin o zaman!

Hatta peygamberin yaptığı gibi sürekli arapça konuş, hurma ye, Mekke'de yaşa, önce 42 yaşında zengin ve yaşlı bir kadınla daha sonra 9 yaşındaki bir çocukla evlen...Bunlar da sünnettir.

[bozkurterman]

birşey var hep kafamda bu sorun ben müslümanım ancak Türkçüyüm de yöneticilerimiz beni aydınlatırsa çok iyi olur müslüman olup da Türkçü olunabilir mi?...

[KARAORKUN]

Islam arapa degil bütün insanliga gönderilmis bir dindir diye biliyorum.
Onlara göre Müslüman olan kimse arapca ibadet etmek zorunda.
Bilsem ki araplar ya da arapci yobazlar bu otagi izliyor onlara su sorulari yöneltmek isterdim.

1. Yerleri gökleri ikisini arasindaki bütün varliklari yaratan Ulu Tanri cokca dilleri neden yaratti?
2. Yukarida yazdigim gibi durumda hristiyan araplar da mantiga göre latince dua etmek zorunda
ancak bir cok belgesellerde izledigim kadari ile arapca dua ediyorlar.
demek ki neymis, kendi dilinde dua etmek yobazlarin, dolar müslümanlarinin dedigi gibi günah degilmis.

[GÜLER TÜRK]

Ben pek dini konularda açıklama yapmayı sevmem. İnsanın bilmediği konuda susması da bir erdemdir. Hayatımda geçen birkaç olayla konuya değinmek isterim.
1997 yılında temel eğitim 8 yıl olmuştu. O yıl üniversite sınavını kazanmıştım. Dersaneme gitmem gerekti. O günde İmam Hatipliler ve tarafyanları Ankara Kızılay Meydanı'nda miting yapacaklarmış. Meydanı gören ülke Türkiye değil İran sanır. Polisler halimi anladılar dersaneme ulaşmamda yardımcı oldular. Ben dersane kapısı önünde adımın yazdığı yere bakarken birisi:'Hanfendi alır mısınız?' dedi. Bende yüzüne bakmadan broşür zannedip aldım. Adam saniye içinde kayboldu. Adam misyonermiş. Elimde ise Türkçe İncil vardı. Elin misyoneri dinini yaymak için İncili Türkçe çevirmiş bedava dağıtıyor. Bizde hala Arapça ibadet, Kuran-ı Kerim niye?
Yaz döneminde mahalledeki arkadaşlarla camiye giderdik. Namaz surelerini öğrenecek kadar eğitim almıştık. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni okuduğumuz surelerde hatalar buldu. Eksiler not ortalamamı etkiledi ve puanla girmeyi çok istediğim liseye gidememiştim. Tanrı kulunun durumunu gördü sonuçta daha iyi bir liseye gittim. İkiside devletin memuru. Aynı eğitimi almışlar. Bir camide imam diğeri okulda öğretmen. Fark ne? Dilim dönmüyorsa benim suçum ne?
Kandil günlerinde Arapça Kuran-ı Kerim okunduğunda insanlar kendini veremeyip aklına elliiki buçuk şey aklına gelirken ardından okunan Türkçe duada niye insanlar dikkatle dinlerler?
Atam izindeyiz deniyorsa Türkçe ibadet konusunda yan çizmek niye?
Dünyaya geç gelmişim. Hala aklını kullamayıp gece tırnak kesmek caiz midir sorusuna cevap arayan insanlarla, Tv'lerde birbirini yiyen ilahiyatçılarla ve mevcut hükümetle Türkçe ibadeti, ezanı uzak görüyorum. Akıl ve mantığın çözemeyeceği şey yoktur. Hayatta en hakiki mürşit ilim ise benim anadilim Türkçedir.