3

Bu listelerden ilk  ikisi birbirlerine çok benzemektedir 1. Ahmed ve IV, Murad'ın cülûs yıllarındaki bir yıl fark ile ikincisinin III. Mustafa'ya kadar olan padişahları da ilâve etmesinden başka bir ayrılık yoktur. Esad Efendi nüshası da I. Murad'ın cülûs yılı bakımından on yıllık ve Çelebi Mehmed için de iki yıllık fark gösteriyor. Dört nüshanın birden mukayesesiyle göze çarpan başlıca hususiyet ise Fatih Sultan Mehmed'den itibaren tarihlerin aşağı yukarı birleşmelidir. Zaten Osmanlı tarihin hâlâ ihtilaflı olan bölümü de Fatih'ten önceki zamanıdır.

Birçok yanlışları ve atlamaları da olan bu listelerde Orhan Gazi'nin 701 veya 717 yılında hükümdarlık tahtına çıkmış gösterilmesinin bir mânası olsa gerektir. Bu listeleri hazırlayanlar, demek ki bizim bugün bildiğimiz kaynaklardan değil, başka eserlerden faydalanmışlardır. Bu listelerden iki tanesinin Hicrî on birinci asır ortalarında, İkisinin de on ikinci yüzyılın ortalarından epeyce sonra kaleme alınmış olması da mühimdir. Demek ki bir asır öncesine kadar, İstanbul'da klâsik kaynakların dışındaki tarihî eserler elde ve revaçta idi. Maksadım, bugün elde bulunmayan kaynaklar hakkında mütalâa yürütmek olmadığı için bu konuya sadece temasla iktifa ediyorum.

Listelerin birincisinde, yani Hacı Mahmud'da 6321 numarada olanında, listenin bulunduğu 16^b den sonraki 17^a yüzünde "Evsâf-ı Belde-i Kostantiniyye-i Devlet-i Al-i Osman" başlığı altında yine mühim bir liste bulunmaktadır.

1 1099 olacakken 1055 yazıldığı belli. Eski rakkamlarda dokuzun kuyruğu kalkınca kolaylıkla beş olacağı düşünülsün.