Tevârîh-i Cedîd-i Mir'ât-ı Cihan

OSMAN (Bayburtlu)

 
 

 

 

2

Beşinci unvân: Ka'be-i mükerreme şerrefeha'llâhu Ta'âlânun sebeb-i binasın ve şerefiyyetin ve Kudüs-i mubârekün icadın ve evşâfın ve Şâm-i şerifün şerifliğin beyân eder.

Altıncı unvân: Resül-i ekrem şalla'lâhu Ta'âlâ aleyhi ve sellem hazretinün nübüvvetin ve mu'cizâtın ve mi'râc-i şerifin ve Çehâr Yâr-i Güzinlerün evsâfın, ezvâc, ahbâb, eşhâbların beyân eder.

Yedinci unvân: Eşrât-i sâ'atde zuhur olacak 'alâmetleri ve ihtitâm-i zamanda sur-i İsrafil ve cemi-i mahlukâtun fenasını beyân eder.

Sekizinci unvân: Rûz-i kıyâmetde cemimi mahlûkât haşr olup su'âl, cevab oldığın ve cennet, cehenneme müstehak olanları beyân eder.

Bu sekiz bölümden birinci unvân 1-65'inci sayfaları, ikinci unvân 65-208'inci sayfaları, üçüncü unvân 208-259'uncu sayfalan işgal ediyor, dürdüncü unvân ise 259'uncu sayfadan başlayıp tamamlanmadan 384'üncü sayfada bitiyordu.

Üçüncü bölümün, bende kopyası bulunan, Türkler'e ait parçası, eserin 235-259'uncu sayfalarını işgal ediyor, yani 25 sayfa tutuyordu. Sayfalarda 22-27 satır vardı.

Eserden ikinci olarak Orhan Şaik Gökyay, 1938'de basılan "Dede Korkut" adlı eserinde, kendisine verdiğim notlara dayanarak bahsetmiş ve "Der Evşâf-i Bayandur Han" başlıklı parçayı yayınlamıştı (Dede korkut, s. XXXIII-XXXIV)."

Üçüncü olarak İsmail Hami Danişmend, "İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi" adlı eserinin II. cildinde (s. 7, 9, 33) kaynağını söylemeyerek bu eserden faydalandığı gibi, III. cildinde de ( s. 200) Gürcü beği Simon'un tutsak edilmesi dolayısıyla, tabii yine benim verdiğim notlara dayanarak Osman'ın tarihinden kısaca bahsetmiş ve Tevârİh-i Cedid-i Mir'ât-i Cihân'da biri Simon'un ağzından, biri de ona karşı zikredilen iki rubaiyi kronolojiye almıştı.

Dördüncü olarak ben, 1956 Kasımı'nda yazılmış bulunan ve "Istanbul Kütüphanelerinde Tanınmamış Osmanlı Tarihleri" başlığını taşıyan bir yazımda (Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, VI. cilt, sayı 1-2, yıl 1957, s. 47-81) bahsederek biraz daha fazla bilgi verdim. Şimdi bunu yayınlarken, tek nüsha olmasının kazandırdığı değer dolayısıyla, hakkında söylenebilecek her şeyi ortaya dökmek, şüphesiz faydalı olacaktır.

Eserin fihristini teşkil eden sekiz "unvân"ın belirttiğine göre Tevârîh-i Cedîd-i Mir'ât-i Cihan, İslâmî hurafelere fazlaca yer veren bir genel tarihtir.

Devamı



 

<< Nihâl Atsız'ın Çevirileri

Anasayfa

Düşünce Alanı >>