Beşinci unvân: Ka'be-i
mükerreme şerrefeha'llâhu Ta'âlânun sebeb-i binasın
ve şerefiyyetin ve Kudüs-i mubârekün icadın ve
evşâfın ve Şâm-i şerifün şerifliğin beyân eder.
Altıncı unvân:
Resül-i ekrem şalla'lâhu Ta'âlâ aleyhi ve sellem
hazretinün nübüvvetin ve mu'cizâtın ve mi'râc-i
şerifin ve Çehâr Yâr-i Güzinlerün evsâfın, ezvâc,
ahbâb, eşhâbların beyân eder.
Yedinci unvân:
Eşrât-i sâ'atde zuhur olacak 'alâmetleri ve ihtitâm-i
zamanda sur-i İsrafil ve cemi-i mahlukâtun fenasını
beyân eder.
Sekizinci unvân: Rûz-i
kıyâmetde cemimi mahlûkât haşr olup su'âl, cevab
oldığın ve cennet, cehenneme müstehak olanları beyân
eder.
Bu sekiz bölümden birinci unvân
1-65'inci sayfaları, ikinci unvân 65-208'inci
sayfaları, üçüncü unvân 208-259'uncu sayfalan işgal
ediyor, dürdüncü unvân ise 259'uncu sayfadan
başlayıp tamamlanmadan 384'üncü sayfada bitiyordu.
Üçüncü bölümün, bende kopyası
bulunan, Türkler'e ait parçası, eserin 235-259'uncu
sayfalarını işgal ediyor, yani 25 sayfa tutuyordu.
Sayfalarda 22-27 satır vardı.
Eserden ikinci olarak Orhan Şaik
Gökyay, 1938'de basılan "Dede Korkut" adlı eserinde,
kendisine verdiğim notlara dayanarak bahsetmiş ve
"Der Evşâf-i Bayandur Han" başlıklı parçayı
yayınlamıştı (Dede korkut, s. XXXIII-XXXIV)."
Üçüncü olarak İsmail Hami
Danişmend, "İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi" adlı
eserinin II. cildinde (s. 7, 9, 33) kaynağını
söylemeyerek bu eserden faydalandığı gibi, III.
cildinde de ( s. 200) Gürcü beği Simon'un tutsak
edilmesi dolayısıyla, tabii yine benim verdiğim
notlara dayanarak Osman'ın tarihinden kısaca
bahsetmiş ve Tevârİh-i Cedid-i Mir'ât-i Cihân'da
biri Simon'un ağzından, biri de ona karşı zikredilen
iki rubaiyi kronolojiye almıştı.
Dördüncü olarak ben, 1956
Kasımı'nda yazılmış bulunan ve "Istanbul
Kütüphanelerinde Tanınmamış Osmanlı Tarihleri"
başlığını taşıyan bir yazımda (Türk Kütüphaneciler
Derneği Bülteni, VI. cilt, sayı 1-2, yıl 1957, s.
47-81) bahsederek biraz daha fazla bilgi verdim.
Şimdi bunu yayınlarken, tek nüsha olmasının
kazandırdığı değer dolayısıyla, hakkında
söylenebilecek her şeyi ortaya dökmek, şüphesiz
faydalı olacaktır.
Eserin fihristini teşkil eden
sekiz "unvân"ın belirttiğine göre Tevârîh-i Cedîd-i
Mir'ât-i Cihan, İslâmî hurafelere fazlaca yer veren
bir genel tarihtir.