TÜRK TARİHİNDE MESELELER

 
 

 

 

17

ÇAĞRIBEĞ

Bu olaylardan sonra Çağrı Beğ'i Karahanlılar'a yanaşmış ve Karahan-lılar'ın batı kolunun hakanı olan Ali Tegin'in maiyetinde görüyoruz. Fakat Ali Tegin, bilmediğimiz bir sebeple, Çağrı Beğ'in amcası oğlu İnanç Yabguyu öldürünce araları açıldı. Savaş hazırlığı yapıldığı bir sı-rada Çağrı Beğ'in bir oğlu olarak adı Alp Arslan kondu.

1029 da yapılan savaşı kazanan Çağrı ve Tuğrul beğler biraz sonra Ali Tegin'in ve oğlu Şâhmelik'in darbeleriyle darmadağınık oldular. Malla-rının çoğunu kaybettiler; kalanını da çöllerde saklayarak bir daha böy-le bir bozguna uğramamak için askerî hazırlıklara başladılar.

Gazneliler bu hazırlıkları kendilerine karşı sandıklarından onlar da Oğuzları tepelemek üzere hazırlığa giriştiler ve 1035 te tecrübeli ku-mandan Beğdoğdu buyruğundaki orduyu Çağrı Beğ ve öteki Oğuzlar'a karşı yürüttüler. Bu ordu 2 Temmuz 1035 te Oğuzlar'ın merkez koluna kumanda eden Çağrı Beğ'in pususuna düştü. Çağrı Beğ kolu, yağmur gibi ok yağdırarak Gaznelilerin atlarını öldürdükten sonra onları bozdu. Fakat Selçuklular bu zaferlerini tesadüfe vererek Gazneliler'e elçi gön-derip barış istediler. Elçiler gidip geldikten sonra bir anlaşma yapıldı.

Bu anlaşmada Dehistan vilâyeti Çağrı Beğ'e veriliyordu. Fakat gönde-rilen menşurda Oğuz beğlerine "emir" denecek yerde "dihkân" denil-mesi Oğuzları güvensizliğe şevketti. Çünkü bu Farsça söz "köy ağası" anlamına geliyordu.

Yeniden savaş ve vuruş başladı. 1036 da Çağrı Beğ, Merv yakınlarına kadar bir akın yaptı. 1037 de Gazneliler, Çağrı Beğ'i bastırmak üzere Merv'e büyük bir kuvvet yürüttülerse de Çağrı Beğ çöle çekildi. Gaz-neliler kendisini kovaladılar. Fakat Çağrı Beğ, kendisini kovalayan Gazneli birliklerini susuz bir vadide ansızın karşılayıp yok etti. 1037 Mayısının başlarında Çağrı Beğ Merv'de, Tuğrul Beğ Serhas’ta kendi adlarına hutbe okuttular. Fakat tam bağımsız değildiler. Çünkü ikisi de hutbede kendi adlarından önce Gazneli Sultan Mesud’un adını okut-muşlardı.

Bu arada iki taraf anlaşır gibi oldu ve Oğuz beğlerine Gazneliler devle-tinin büyüklerinin bazılarının kızları namzet gösterildi.

Bunlar arasında Çağrı Beğ'e de Ebülhasan Abdülcelil'in kızı düştü. Sel-çuklular Merv ve Serhas'ı boşaltarak düğün hazırlıklarına başlarken Karahanlılar'dan Uzkend valisi Börü Tegin yeniden Selçukluları kışkır-tarak para ve silâh gönderince iş değişti. Çağrı Beğ, kardeşi Tuğrul Beğ'le birlikte birkaç Gazneli kuvvetini yendi.

1038 Nisanında Gazneliler 30.000 kişilik seçme bir orduyla Selçuklular üzerine yürüyünce Oğuzlar kendi aralarında ne yapacaklarını konuş-tular. Çağrı Beğ, Nişabur'a baskın yapmak gibi gayet cüretli bir tasarı teklif ettiyse de Tuğrul Beğ bunu tehlikeli bularak normal savaşı tercih etti.

1038 Haziranında Serhas civarındaki Telhab'da savaş başladı. Pek şiddetli ve hileli bir savaştan sonra Gazneli ordusu yok edildi. Serhas ve Merv yeniden alındı. Merv'de Ulu camide yapılan bir toplantıda Çağrı Beğ, artık Gazneli sultanın himayesinde beğlik kurmaya razı olmayarak bağımsız devlet kurulmasını ve içlerinden birinin hepsine başkan seçilerek "sultan" tanınmasını teklif etti. Bu teklif kabul edildi ve Tuğrul Beğ başkan seçildi. Çağrı Beğ, küçük kardeşine hiçbir zaman rakip olmak istemedi. Tuğrul Beğ kısır olduğu için padişahlık nasıl olsa Çağrı Beğ koluna geçecekti.

1038 Temmuzunda Çağrı Beğ, Herat'ı işgal etti.

Ekimde 50.000 kişilik Gazneli ordusu Selçuklular'a karşı yürüyüşe geç-ti.

Devamı

 

<< Nihâl Atsız'ın Kitapları

Anasayfa

Düşünce Alanı >>