|
ÇAĞRIBEĞ
Bu olaylardan
sonra Çağrı Beğ'i Karahanlılar'a yanaşmış
ve Karahan-lılar'ın batı kolunun hakanı olan Ali Tegin'in
maiyetinde görüyoruz. Fakat Ali Tegin,
bilmediğimiz bir sebeple, Çağrı Beğ'in
amcası oğlu İnanç Yabguyu öldürünce araları
açıldı. Savaş hazırlığı yapıldığı bir sı-rada Çağrı Beğ'in
bir oğlu olarak adı Alp Arslan kondu.
1029 da
yapılan savaşı kazanan Çağrı ve
Tuğrul beğler biraz sonra Ali Tegin'in
ve oğlu Şâhmelik'in darbeleriyle
darmadağınık oldular. Malla-rının çoğunu kaybettiler; kalanını
da çöllerde saklayarak bir daha böy-le bir bozguna uğramamak
için askerî hazırlıklara başladılar.
Gazneliler bu
hazırlıkları kendilerine karşı sandıklarından onlar da Oğuzları
tepelemek üzere hazırlığa giriştiler ve 1035 te tecrübeli ku-mandan
Beğdoğdu buyruğundaki orduyu Çağrı
Beğ ve öteki Oğuzlar'a karşı yürüttüler. Bu ordu
2 Temmuz 1035 te Oğuzlar'ın merkez koluna kumanda eden
Çağrı Beğ'in pususuna düştü. Çağrı Beğ
kolu, yağmur gibi ok yağdırarak Gaznelilerin atlarını
öldürdükten sonra onları bozdu. Fakat Selçuklular bu zaferlerini
tesadüfe vererek Gazneliler'e elçi gön-derip barış istediler.
Elçiler gidip geldikten sonra bir anlaşma yapıldı.
Bu anlaşmada
Dehistan vilâyeti Çağrı Beğ'e veriliyordu.
Fakat gönde-rilen menşurda Oğuz beğlerine "emir" denecek yerde "dihkân"
denil-mesi Oğuzları güvensizliğe şevketti. Çünkü bu Farsça söz
"köy ağası" anlamına geliyordu.
Yeniden savaş
ve vuruş başladı. 1036 da Çağrı Beğ, Merv
yakınlarına kadar bir akın yaptı. 1037 de Gazneliler,
Çağrı Beğ'i bastırmak üzere Merv'e büyük bir
kuvvet yürüttülerse de Çağrı Beğ çöle
çekildi. Gaz-neliler kendisini kovaladılar. Fakat Çağrı
Beğ, kendisini kovalayan Gazneli birliklerini
susuz bir vadide ansızın karşılayıp yok etti. 1037 Mayısının
başlarında Çağrı Beğ Merv'de, Tuğrul
Beğ Serhas’ta kendi adlarına hutbe okuttular. Fakat tam
bağımsız değildiler. Çünkü ikisi de hutbede kendi adlarından
önce Gazneli Sultan Mesud’un adını
okut-muşlardı.
Bu arada iki
taraf anlaşır gibi oldu ve Oğuz beğlerine Gazneliler devle-tinin
büyüklerinin bazılarının kızları namzet gösterildi.
Bunlar
arasında Çağrı Beğ'e de Ebülhasan
Abdülcelil'in kızı düştü. Sel-çuklular Merv ve
Serhas'ı boşaltarak düğün hazırlıklarına başlarken
Karahanlılar'dan Uzkend valisi Börü Tegin
yeniden Selçukluları kışkır-tarak para ve silâh gönderince iş
değişti. Çağrı Beğ, kardeşi Tuğrul
Beğ'le birlikte birkaç Gazneli kuvvetini yendi.
1038
Nisanında Gazneliler 30.000 kişilik seçme bir orduyla
Selçuklular üzerine yürüyünce Oğuzlar kendi aralarında ne
yapacaklarını konuş-tular. Çağrı Beğ, Nişabur'a baskın
yapmak gibi gayet cüretli bir tasarı teklif ettiyse de
Tuğrul Beğ bunu tehlikeli bularak normal savaşı
tercih etti.
1038
Haziranında Serhas civarındaki Telhab'da savaş başladı. Pek
şiddetli ve hileli bir savaştan sonra Gazneli ordusu yok edildi.
Serhas ve Merv yeniden alındı. Merv'de Ulu camide yapılan bir
toplantıda Çağrı Beğ, artık Gazneli
sultanın himayesinde beğlik kurmaya razı olmayarak bağımsız
devlet kurulmasını ve içlerinden birinin hepsine başkan
seçilerek "sultan" tanınmasını teklif etti. Bu teklif kabul
edildi ve Tuğrul Beğ başkan seçildi. Çağrı Beğ,
küçük kardeşine hiçbir zaman rakip olmak istemedi.
Tuğrul Beğ kısır olduğu için padişahlık nasıl
olsa Çağrı Beğ koluna geçecekti.
1038
Temmuzunda Çağrı Beğ, Herat'ı işgal etti.
Ekimde 50.000
kişilik Gazneli ordusu Selçuklular'a karşı yürüyüşe geç-ti. |