16. Bölüm ORHUN'UN YENİDEN ÇIKMAYA BAŞLAMASI İlk sayısı 5 Kasım 1933'te çıkmış olan aylık Orhun dergisi ancak dokuz sayı yayınlanmış ve Bakanlar Kurulunun 14 Temmuz 1934 tarihli kara-rıyla kapatılmıştı. Gösterilen sebep: "Hükümetin iç ve dış siyasetine aykırılıktı. Orhun, millî tarihi tezi denilen ve bugün tamamıyla ortadan kalkmış olan gayrı ilmî tarih tezini şiddetle tenkit ettiği; Ali İhsan Paşa’nın bir mektubunu yayınladığı; Yahudiler, Fransızlar ve Mussolini aleyhinde sert yazılar koyduğu için kapatılmıştı. 1943'te Balıkesir'de kimya öğretmeni olan Reşide Sançar adına pek büyük güçlüklerle imtiyazını aldığımız "Türk Sazı" dergisinin Mayıs 1943 tarihinde ilk sayısının çıkacağını ve "Türk Sazı"nın Atsız Mecmua ile Orhun'un devamı olduğunu gazetelerde ilân ettik. Fakat Ankara-’dan telgrafla gelen bir emir üzerine dergi satışa çıkmaktan men olun-du. Türkçülüğe bir darbe daha vurulmuştu. Zarar hem manevî, hem maddî idi. O zamanki Basın Kanununa göre dergisi kapatılan kimse başka bir dergi çıkaramazdı. Ben dergi çıkaramayacağım için Nejdet Sançar adına imtiyaz almağa uğraşmış, bu da tafsili lüzumsuz küçük hilelere maruz kalarak bu imtiyazı almaktan ümidi kesince nihayet Reşide Sançar adına bir imtiyaz alabilmiştik. Fakat işte o aldığımız imtiyaz da böyle suya düşmüş oluyordu. Bu durum karşısında, sebep araştırmak ve hakkımızı korumak için An-kara’ya gittim. Ankara’ya ilk gidişimdi. O zaman Konservatuar Müdürü olan arkadaşım Orhan Saik Gökyay' a konuk olarak onun aracılığı ile Matbuat Umum Müdürü Selim Sarper ve iç Matbuat Müdürü Server İs-kit'le görüştüm. Selim Sarper beni nezaketle karşıladı ve "Türk Sazı'nın niçin kapatıl-dığı hakkındaki soruma: -"İmtiyazı Balıkesir'de olduğu halde İstanbul-'da basıldığı için" diye cevap verdi. Bu bir savuşturma cevabı idi. Dedim ki: -"Vaktiyle Edirne’de çıkan Orhun da İstanbul’da basılıyordu. Bu bir mahzur olsaydı o zamanda müsaade olunmazdı. Hem de Matbuat Kanununda, bir derginin ancak imtiyazının alındığı şehirde basılacağına dair bir madde yok." -"Reşide Sançar kimya öğretmeni olduğu halde dergi edebîdir. Mat-buat Kanununa göre öğretmenler ancak meslekî dergi çıkarabilirler" dedi. Buna şöyle cevap verdim: -"Bundan maksat öğretmenlerin siyasî der-gi çıkarmamasıdır. Yıllarca halk bilgisine ait bir meslek dergisi çıkaran Halit Bayrı, belediye memurudur. Kimse ona, sen ancak belediye işle-rinden bahseden dergi çıkarabilirsin demedi. Hem de bir kimya öğret-meni pekâlâ bir kültür dergisi çıkarabilir ve bilgisi buna elverişlidir." Bunun üzerine Selim Sarper, baklayı ağzından çıkardı: "Gazetelere verdiğiniz ilânda Türk Sazı'nın Atsız Mecmua ile Orhun'un devamı ol-duğunu yazdınız. Orhun, hükümet tarafından kapatılmıştır. Kapatılmış bir derginin devamını nasıl çıkarabilirsiniz?" İşin içyüzünü anlayınca şu cevap verdim: